Діни сауат – радикалды идеологияға қарсы қалқан
Қоғам қауіпсіздігі тек күштік құрылымдардың жұмысына ғана байланысты емес. Әсіресе діни экстремизм мен терроризм сияқты күрделі құбылыстардың алдын алуда түсіндіру, діни сауаттылықты арттыру, жастармен жүйелі жұмыс жүргізу және интернет кеңістігіндегі ақпараттық қауіптерге қарсы тұрудың маңызы зор.
Шымкентте бұл бағыттағы жұмыстар бірнеше сала бойынша қатар жүргізіліп келеді.
Қаладағы діни ахуалды тұрақты бақылау, профилактикалық түсіндіру жұмыстарын ұйымдастыру және экстремизмнің алдын алу – жергілікті атқарушы органдардың міндеттерінің бірі. Қаланың Дін істері басқармасының қолданыстағы ережесінде терроризм мен экстремизмге қарсы іс-қимыл, діни ахуалды мониторингтеу, діни бірлестіктер мен миссионерлік қызметті зерделеу, ақпараттық-насихаттық жұмыстар жүргізу және конфессияаралық келісімді нығайту негізгі бағыттар ретінде белгіленген.
Діни экстремизмнің алдын алудағы маңызды бағыттың бірі – халықтың діни және құқықтық сауатын көтеру. Өйткені интернеттен алынған кез келген ақпаратты діни ақиқат ретінде қабылдау, діни ұғымдарды үстірт түсіну немесе радикалды идеяларды насихаттайтын ресурстарға тап болу әсіресе жастар үшін белгілі бір қауіп тудыруы мүмкін.
Осыған байланысты Шымкентте дін мәселелері жөніндегі ақпараттық-түсіндіру топтары жұмыс істейді. Бұған дейінгі ресми мәліметтерде мұндай топтардың құрамында теологтар мен басқа да мамандар бар екені, олардың мектептерде, жоғары оқу орындарында, спорт ұйымдарында, түзету мекемелерінде және тұрғындар арасында кездесулер өткізетіні көрсетілген. Мұндай кездесудің мақсаты – белгілі бір дінді немесе діни ұстанымды сынау емес, азаматтарға Қазақстандағы зайырлы мемлекеттің қағидаттарын, діни сенім бостандығының шекарасын, заң талаптарын және радикалды идеологияның белгілерін түсіндіру.
Бұл жұмыста жастарға ерекше көңіл бөлінетіні заңды. Себебі жасөспірімдер мен жастардың ақпаратты әлеуметтік желілерден көп тұтынуы олардың қандай контентке тап болатынына қатысты ата-ана, мектеп, жоғары оқу орны және мамандардың жауапкершілігін арттырады.
Интернеттегі идеологияға қарсы иммунитет
Бүгінде экстремизмнің алдын алу тек мешітте немесе аудиторияда өтетін кездесулермен шектелмейді. Радикалды идеология интернет арқылы таралуы мүмкін болғандықтан, ақпараттық профилактика да цифрлық кеңістікке ауысқан.
Шымкенттің Дін істері басқармасы интернет кеңістігіндегі діни экстремизмге қарсы насихатты жеке бағыт ретінде жүргізеді. Басқарманың ресми платформаларында діни сауаттылық, интернеттегі радикалды мінез-құлық белгілері, жалған діни ақпарат және терроризмді насихаттаудың қауіптілігі жөнінде материалдар жарияланып келеді. Мәселенің өзектілігін бұрынғы ресми мониторинг нәтижелері де көрсетеді. «Кибернадзор» жүйесі арқылы радикалды мазмұндағы 4 867 материал есепке алынып, оларды бұғаттауға жолдау жұмыстары жүргізілген. Сол кезеңде әлеуметтік желілерде діни экстремизмнің алдын алуға бағытталған жүздеген ақпараттық материал жарияланған.
Алайда интернеттегі қауіппен күрес тек күмәнді материалды бұғаттаумен аяқталмауы тиіс. Азаматтың жалған ақпаратты өзі ажырата білуі әлдеқайда маңызды. Осы тұрғыдан алғанда медиасауаттылық пен діни сауаттылықты қатар дамыту – профилактиканың ұзақ мерзімді бағыты.
Шымкентте терроризмге қарсы профилактика жұмыстары қалалық терроризмге қарсы комиссия деңгейінде де қаралады. Былтыр наурызда өткен комиссия отырысында қаладағы діни ахуал, терроризмнің алдын алу, балалар мен кәмелетке толмағандар арасындағы экстремизмнің профилактикасы мәселелері талқыланған. Жиын қорытындысында діни тұрақтылықты нығайту және жастар арасындағы алдын алу шараларын күшейту жөнінде тапсырмалар берілді. Ал кейінгі комиссия отырыстарының бірінде террористік тұрғыдан осал нысандардың қорғалу деңгейі, спорт саласында діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу және теолог мамандардың кәсіби біліктілігін арттыру мәселелері қаралған. Бұл профилактиканың тек діни салада емес, қауіпсіздік, білім, спорт және әлеуметтік ортада да жүргізілетінін көрсетеді.
Мұнда тағы бір маңызды мәселе бар. Экстремизмнің алдын алу тек құқық қорғау органдарына жүктелсе, оның түпкі себептері назардан тыс қалуы мүмкін. Жас адамның қоғамнан оқшаулануы, сапалы діни білімнің болмауы, жалған ақпаратқа сенуі немесе интернеттегі манипуляциялық контентке тап болуы – әрқайсысы жеке зерттеуді қажет ететін мәселе. Сондықтан теолог, психолог, педагог, ата-ана және құқық қорғау органдарының өзара байланысы маңызды.
Шымкент – халқы тығыз орналасқан, этникалық және мәдени құрамы алуан шаһар. Мұндай ортада конфессияаралық және қоғамдық келісімді сақтау айрықша маңызға ие. Дін саласындағы мемлекеттік саясаттың міндеттерінің бірі де – діни сенім бостандығы мен заң талаптарының арасындағы тепе-теңдікті сақтау.
Қалада бұл бағытта мешіттермен және діни бірлестіктермен өзара жұмыс, ақпараттық кездесулер, жастармен түсіндіру шаралары, интернеттегі профилактикалық контент және деструктивті идеологиядан арылуға бағытталған оңалту жұмыстары жүргізіледі. Дін істері басқармасының ресми құрылымында да интернеттегі діни экстремизмге қарсы насихат, ақпараттық-түсіндіру, діни ахуалды мониторингтеу және оңалту жеке бағыттар ретінде көрсетілген.
Бұл жерде негізгі мақсат – қоғамда қорқыныш қалыптастыру емес, азаматтың ақпаратты сын тұрғысынан қабылдау қабілетін арттыру. Өйткені терроризмге қарсы ең тиімді профилактиканың бірі – радикалды идеяның тамыр жаюына мүмкіндік бермейтін әлеуметтік және ақпараттық орта қалыптастыру.
Жігер Әшім
Шымкент қаласы
