Орталық Азия мен Корея Республикасының басты назарында - технологиялық және өнеркәсіптік серіктестікті кеңейту

 Қазақстан үшін бұл бағыттар отандық өндірісті дамыту, технология трансферін жеделдету және жоғары қосылған құны бар өнім шығаруға мүмкіндік беретін жобаларды іске асыру тұрғысынан маңызды.

Кездесуде өнеркәсіп, инвестиция, көлік-логистика, маңызды минералдар, жасанды интеллект және цифрландыру бағыттарындағы ынтымақтастықтың перспективалары талқыланды. Қазақстан үшін Кореяның технологиялық тәжірибесі мен еліміздің өндірістік және ресурстық әлеуетін ұштастыру жаңа бірлескен жобаларды іске асыруға және жоғары қосылған құны бар өндірістерді дамытуға мүмкіндік береді.

Осы орайда «Орталық Азия – Корея Республикасы» саммитінің маңызы, Қазақстан-Корея ынтымақтастығының жаңа бағыттары және корей тәжірибесінің өңірдің технологиялық дамуына ықпалы туралы ҚР Президентінің жанындағы ҚСЗИ Азия зерттеулері бөлімінің бас сарапшысы Әлішер Тастенов пікір білдірді.

— Кореяда «Орталық Азия – Корея Республикасы» саммиті өтті. Кореяның индустриялық даму тәжірибесінің Қазақстан мен Орталық Азия үшін қандай маңызы бар?

— Оңтүстік Кореяның Қазақстан мен Орталық Азия үшін ерекше құндылығы – табиғи ресурстары шектеулі елді жетекші индустриялық мемлекетке айналдыру және инновациялық экономика қалыптастыру тәжірибесінде. Корея моделінің негізгі жетістіктерінің бірі – күрделі өндірісті үнемі дамыту, өз технологияларын өндіру және әлемдік нарықтарда орнығу мүмкіндігі. Қайта өңдеу және шикізаттық емес экспорттың үлесін арттыруға ұмтылатын өңір елдері үшін бұл трансформация тетігінің өзі қызығушылық тудырады. Атап айтқанда, өнеркәсіптік саясат, инженерлік білім, қолданбалы ғылым және бизнес қажеттіліктері арасындағы байланыс маңызды.

Қазақстан сөзсіз еліміздің ресурстық және өндірістік әлеуеті мен Корея Республикасының технологиялық, капиталдық және инженерлік тәжірибесі арасындағы терең байланыстың болуына мүдделі. Сондықтан Қазақстан-Корея ынтымақтастығы жаңа бірлескен кәсіпорындар құру, технологиялық құзыреттіліктерді дамыту және кадрларды даярлау басты маңызға ие болып келе жатқан кезеңге аяқ басып келе жатқанын атап өтуге болады.

— Саммитте өнеркәсіптік ынтымақтастыққа басымдық берілді. Қазақстан мен Корея арасындағы бірлескен жобалар технология трансфері мен жергілікті өндірісті дамытуға қалай ықпал ете алады?

— Өнеркәсіптік ынтымақтастық одан әрі жақындасу үшін ең перспективалы сала. Ынтымақтастықтың бұл бағыты автомобиль, машина жасау, металлургия және басқа да салалардағы жалпы құны 4 миллиард доллардан асатын 51 жобаны қамтиды. Бұл көрсеткіш ынтымақтастық ауқымын көрсетеді.

Жергілікті зауыттарда Hyundai мен Kia компанияларының болуы, сондай-ақ Samsung тұрмыстық техникасын өндіру локализацияны кеңейтудің негізін қалайды. Келесі қадам компоненттер өндірісін, электр жабдықтарын және материалдарды дамыту, сондай-ақ қазақстандық компанияларды жеткізу тізбегі қызметтеріне тарту болуы мүмкін.

Біз үшін мұндай ынтымақтастықтың экономикалық әсері технологияларды игеру тереңдігіне байланысты болады. Түпкілікті өнім өндірісінің артуы жергілікті жеткізушілердің үлесінің артуымен, инженерлік қызметтердің дамуымен және мамандарды даярлаумен қатар жүруі керек. Бұл бізге өзіміздің өнеркәсіптік базамызды нығайтуға және экспорттық мүмкіндіктерімізді біртіндеп кеңейтуге мүмкіндік береді. Айта кету керек, өндіріс көлемінің ішкі сұраныстан жоғары болуы инвесторлар үшін тартымдылықты арттырады.

— Саммитте маңызды минералдар саласындағы ынтымақтастық та қарастырылды. Қазақстанның ресурстық әлеуеті мен Кореяның технологиялық мүмкіндіктерін ұштастырудың қандай перспективалары бар?

— Бүгінде Корея Республикасы жартылай өткізгіштер, аккумуляторлар, электроника және автомобиль өндірісі салаларында жоғары технологиялық құзыреттерге ие жетекші технологиялық мемлекеттердің бірі. Бұл салалар үшін материалдардың сапасы мен жеткізілімдердің тұрақтылығы айрықша маңызды. Қазақстан өз кезегінде минералдық шикізатты терең өңдеуге және қосылған құны жоғары өнім шығаруға мүмкіндік беретін технологияларды тартуға мүдделі. Бұл өзара тиімді әрі ұзақ мерзімді серіктестіктің берік негізін қалыптастырады. Сондықтан Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «ресурстар – технология – өнеркәсіп» моделіне негізделген ынтымақтастықты ұсынды.

Мұндай өзара іс-қимыл геологиялық зерттеулер мен кен орындарын бағалаудан бастап, шикізатты өндіру, тазарту және материалдар шығаруға дейінгі бүкіл өндірістік тізбекті қамтиды. Біз үшін күрделі технологияларды қажет ететін және өнімнің қосылған құнын арттыруға мүмкіндік беретін өңдеу кезеңдерін игерудің маңызы зор. Корей компаниялары бұл жобаларға бір мезгілде инвестор, технологиялық серіктес және дайын материалдарды сатып алушы ретінде қатыса алады. Қазақстанда Hyundai Motor Company, Kia, Samsung Electronics, Lotte және Doosan Enerbility сияқты ірі корей компанияларының қатысуымен жұмыс істеп жатқан кәсіпорындар бар.

Сонымен қатар бейінді құзыреттерді дамыту бағытында да ынтымақтастық жүргізілуде. Мәселен, Satbayev University Металлургия және кен байыту институты базасында Корей өнеркәсіптік технологиялар институтымен (KITECH) және Корей сирек металдар ұлттық институтымен (KORAM) бірлесіп Қазақстан-Корея сирек және сирек жер металдары орталығы құрылуда. Орталықта бірлескен зерттеулер жүргізіліп, сирек металдар саласындағы өнеркәсіптік кооперацияны дамытуға бағытталған озық технологиялар енгізіледі.

— Жасанды интеллект саммиттің негізгі мәселелерінің бірі болды. Қазақстан мен Кореяның осы саладағы ынтымақтастығы Орталық Азияның технологиялық дамуына қандай мүмкіндік береді?

— Саммиттің негізгі мәселесі жасанды интеллектті дамыту тақырыбы болды. Оңтүстік Корея АҚШ пен Қытаймен қатар жасанды интеллект саласындағы әлемдік көшбасшылардың үштігіне кіру үшін ауқымды мемлекеттік бағдарламаларды белсенді түрде жүзеге асыруда. Қазақстан сияқты Корея Республикасы да жасанды интеллекттің дамуын реттейтін арнайы заң қабылдады.

Өз тарапынан Қазақстан цифрлық трансформация стратегиясы шеңберінде мемлекеттік басқаруға, экономикаға және әлеуметтік салаға жасанды интеллектті белсенді енгізуде. Alem.Cloud ұлттық суперкомпьютерлік кластері іске қосылды, ал Екібастұзда деректер орталықтарының алқабы құрылуда. Кореялық технологиялар мен жасанды интеллектті енгізудің жаңа тірек жобасы болып табылатын Алатау қаласы құрылысына ерекше назар аударылуда.

Осыған байланысты «Орталық Азия және Корея Республикасы» форматы екіжақты бастамаларға неғұрлым кең өңірлік ауқым береді. Бұл техникалық стандарттардың үйлесімділігін, сауда рәсімдерін жеңілдетуді және бірнеше мемлекеттердің кәсіпорындары арасында өндірістік байланыстарды құруды талқылауға мүмкіндік береді. Мұндай мәселелерді үйлестіру Орталық Азияның ұзақ мерзімді кореялық инвестициялары үшін тартымдылығын арттыруы мүмкін. Біздің еліміз үшін мұндай жобаларға қатысу аймақтағы өндіріс, көлік және технологиялық хаб ретіндегі өз орнын нығайтуға мүмкіндік береді.

Қазақстан мен Орталық Азия үшін Корея Республикасымен ынтымақтастықтың ұзақ мерзімді құндылығы экономиканың технологиялық деңгейін көтеруде, қайта өңдеуді дамытуда және бәсекеге қабілетті өнімдер өндірісін кеңейтуде жатыр. Бұл нәтижелер аймақаралық серіктестіктің жаңа кезеңіне берік негіз бола алады.