ҚТЖ басшыларының ұсталуынан кейін компанияның миллиардтаған долларлық IPO-сы өтпей қалуы мүмкін
"Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясының (ҚТЖ) 2026 жылдың соңына дейін өткізу жоспарланған акцияларын алғашқы жария орналастыру (IPO) мерзімі белгісіз уақытқа шегерілуі мүмкін.
Бұған ҚТЖ мен "Самұрық-Қазына" қоры басшыларына қатысты қылмыстық тергеу себеп болуы ықтимал. Мұндай пікірді QAMS қауымдастығының атқарушы директоры Данияр Темірбаев білдірді.
Bluescreen.kz хабарлауынша, сарапшының айтуынша, ұлттық теміржол компаниясының қор нарығына шығуы үшін бірқатар корпоративтік шешім қабылдануы қажет. Алайда "Самұрық-Қазына" тобына қатысты қылмыстық тергеу жүріп жатқан жағдайда мұндай шешімдерді қабылдау қиындауы мүмкін.
ҚТЖ акцияларын бірден үш қор биржасында – Қазақстандағы Astana International Exchange (AIX), Лондон қор биржасында (LSE) және Гонконг қор биржасында (HKEX) орналастыруды жоспарлаған.
Bloomberg мәліметінше, компания акцияларының 20 пайызын сату арқылы шамамен 5 миллиард доллар тартуды көздеген. Бұл қаражатты қарыз жүктемесін азайтуға және теміржол инфрақұрылымын жаңғыртуға жұмсау жоспарланған.
11 қарашада Гонконг қор биржасында ҚТЖ акцияларын листингке енгізу туралы өтінім бойынша тыңдау өткен.
ҚТЖ-ның қарызы өсіп жатыр
Компанияның соңғы қолжетімді шоғырландырылған қаржылық есебіне сәйкес, 2026 жылғы 30 маусымдағы жағдай бойынша ҚТЖ-ның несиелері мен шығарылған облигацияларының жалпы көлемі 3,9 триллион теңгеге жеткен.
Жарты жыл ішінде бұл көрсеткіш 22,4 пайызға өскен. Ал компанияның 2026 жылдың алғашқы алты айындағы түсімі мен өзге де кірістері 1,47 триллион теңгені, таза пайдасы 191 миллиард теңгені құраған.
IPO арқылы инвестиция тарту компанияның қарыз жүктемесін төмендетудің негізгі құралдарының бірі ретінде қарастырылған.
Айта кетейік, ҚТЖ-ның қор нарығына шығу мерзімі бұған дейін де бірнеше рет кейінге шегерілген.
2026 жылғы мамырда сол кездегі көлік министрі Нұрлан Сауранбаев нарықтағы қолайсыз жағдайға байланысты компанияның IPO-сы 2027 жылдың бірінші тоқсанында ғана өтуі мүмкін екенін мәлімдеген.
Алайда қыркүйекте "Самұрық-Қазына" қорының басқарма төрағасы Нұрлан Жақыпов ҚТЖ акцияларын 2026 жылдың соңына дейін орналастыру жоспары сақталып отырғанын хабарлаған.
Ұлттық компаниялардың басшылары ұсталды
Еске салайық, 12 қарашада Ұлттық қауіпсіздік комитеті "Самұрық-Қазына" қорының басқарма төрағасы Нұрлан Жақыповтың, "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясының басшысы Елжас Отыншиевтің және өзге де тұлғалардың ұсталғанын ресми растады.
Олар сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікке ілінген. Тергеудің егжей-тегжейі әзірге жарияланған жоқ.
Осы оқиғалардан кейін ҚТЖ-ның қор нарығына шығу жоспарының орындалуына қатысты белгісіздік күшейді. Дегенмен компанияның IPO-ны кейінге қалдыру туралы ресми шешімі жарияланған жоқ.
