Экожүйе мен агроөнеркәсіп – тұрақты дамудың қос тірегі
Алматы облысы соңғы жылдары экономикалық өсімді табиғи ресурстарды сақтаумен ұштастыра отырып дамытуға басымдық беріп келеді. Аймақ үшін экожүйені қорғау мен агроөнеркәсіптік кешенді (АӨК) жаңғырту – бір-бірімен тығыз байланысты стратегиялық бағыт. Өйткені ауыл шаруашылығы табиғатқа тәуелді сала болғандықтан, экологиялық тепе-теңдікті сақтау өңірдің ұзақ мерзімді дамуының кепілі саналады.
Бүгінде облыста жер ресурстарын тиімді пайдалану, су үнемдеу технологияларын енгізу және климат өзгерісіне бейімделу мәселелері алдыңғы қатарға шықты. Әсіресе су тапшылығы жағдайында тамшылатып суару, жаңбырлатып суару секілді заманауи әдістерді енгізу арқылы өнімділікті арттыруға мүмкіндік туып отыр. Бұл тек шығынды азайтып қана қоймай, экологиялық жүктемені де төмендетеді.
Облыста егін шаруашылығы мен мал шаруашылығы қатар дамыған. Егіншілікте дәнді дақылдармен қатар, көкөніс, бақша өнімдері мен жеміс-жидек өсіру кеңінен жолға қойылған. Әсіресе Іле, Қаратал, Еңбекшіқазақ аудандары суармалы егіншіліктің негізгі орталықтары. Мал шаруашылығы да өңір экономикасында маңызды орын алады. Ірі қара, қой-ешкі және жылқы өсіру кең таралған. Соңғы жылдары ет және сүт бағытындағы шаруашылықтарды дамытуға ерекше көңіл бөлініп, асыл тұқымды мал басын көбейту жұмыстары жүргізілуде.
Агроөнеркәсіптік сектор өңір экономикасының негізгі драйверінің бірі болып қала береді. Облыста егін шаруашылығы мен мал шаруашылығы қатар дамып, ішкі нарықты азық-түлікпен қамтамасыз ету деңгейі артып келеді. Сонымен бірге ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу үлесі де біртіндеп көбейіп, қосылған құн тізбегін кеңейтуге жол ашылуда. Бұл өз кезегінде ауылдағы жұмыс орындарын сақтауға және жаңа кәсіпорындар ашуға ықпал етеді.
Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиев өңірдің даму басымдықтарына тоқталып, экология мен аграрлық сектордың өзара байланысын ерекше атап өтті.
«Біздің негізгі мақсатымыз – табиғи ресурстарды сақтай отырып, агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту. Экожүйеге зиян келтірмейтін заманауи технологияларды енгізу арқылы ауыл шаруашылығының өнімділігін арттыруға күш салып жатырмыз. Бұл бағытта инвестиция тарту, фермерлерді қолдау және инфрақұрылымды дамыту жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде», – деді өңір басшысы.
Сарапшылардың пікірінше, Алматы облысы агросекторды әртараптандыру арқылы бәсекеге қабілеттілігін арттыра алады. Атап айтқанда, органикалық өнім өндіру, экологиялық таза азық-түлік экспорты және агротуризмді дамыту – болашағы зор бағыттардың бірі. Бұл тренд әлемдік нарықта да сұранысқа ие болып отыр.
Сонымен қатар өңірде жайылым жерлерді тиімді басқару, топырақ құнарлылығын сақтау және орман алқаптарын көбейту жұмыстары жүргізілуде. Экологиялық жобалар аясында жасыл белдеулер қалыптастыру, өзен-көлдерді тазарту және биоалуантүрлілікті сақтау шаралары қолға алынған. Бұл тек табиғатты қорғау емес, сонымен бірге ауыл шаруашылығының тұрақтылығын қамтамасыз ететін фактор.
Ауыл кәсіпкерлері үшін мемлекеттік қолдау құралдары да кеңейіп келеді. Субсидиялар, жеңілдетілген несиелер мен гранттық бағдарламалар фермерлерге жаңа технологияларды енгізуге және өндірісті ұлғайтуға мүмкіндік беруде. Нәтижесінде шағын және орта шаруашылықтардың әлеуеті артып, ауыл экономикасы жандана түсуде.
Дегенмен салада шешімін күткен мәселелер де жоқ емес. Олардың қатарында су ресурстарының тапшылығы, логистикалық инфрақұрылымның жеткіліксіздігі және өнімді өткізу нарықтарының шектеулілігі бар. Сарапшылар бұл проблемаларды шешу үшін цифрландыруды күшейту, кооперацияны дамыту және аграрлық ғылымды өндіріспен байланыстыру қажет екенін алға тартады.
Жалпы алғанда, Алматы облысының экожүйе мен агроөнеркәсіпті қатар дамытуға бағытталған саясаты – ұзақ мерзімді тұрақтылыққа негізделген модель. Табиғатты сақтай отырып, экономиканы дамыту – қазіргі заманның басты талабы. Осы тұрғыдан алғанда, өңірдің таңдаған бағыты стратегиялық тұрғыдан тиімді әрі болашағы зор деп бағаланады.
Жігер Әшім
Алматы облысы
