Азаматтық қоғам – Жаңа Қазақстанның тірегі
Қазақстан Республикасы азаматтық қоғамды дамытуды мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының біріне айналдырды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен қолға алынған реформалар елде жаңа қоғамдық қатынастарды қалыптастыруға негіз болды. Бұл өзгерістер "Жаңа Қазақстан" тұжырымдамасының аясында жүйелі түрде жүзеге асып жатыр.
2019 жылы Тоқаев президенттік қызметіне кіріскен алғашқы сәтінен бастап «халық үніне құлақ асатын мемлекет» идеясын жариялады. Бұл – билік пен қоғам арасындағы өзара сенім мен диалогқа негізделген жаңа саяси мәдениетті қалыптастыруды көздейтін тұжырымдама.
Осы идеяның алғашқы нақты қадамдарының бірі – Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің құрылуы болды. Бұл кеңесте түрлі сала өкілдері мен қоғам белсенділері бас қосып, реформалар жөнінде ұсыныстар әзірледі. Кеңес ұсынып, заңнамалық деңгейде қабылданған өзгерістердің қатарында:
-
саяси партияларды тіркеу талаптарының жеңілдеуі;
-
парламенттік оппозиция институтының енгізілуі;
-
бейбіт жиындарды өткізудің ескерту тәртібімен рұқсат етілуі сияқты өзгерістер бар.
Бұл өзгерістер азаматтық қоғамның саяси өмірге қатысу мүмкіндігін кеңейтті және құқықтық мемлекеттің іргетасын нығайтуға үлес қосты.
2022 жылғы қаңтар оқиғасынан кейін қоғамда жаңа қоғамдық келісім мен сенімге деген сұраныс айқын байқалды. Осыған орай Мемлекет басшысы Ұлттық құрылтайды құру бастамасын көтерді. Құрылтай – түрлі өңірлер мен этностардан, әлеуметтік топтар мен ҮЕҰ-лардан құралған кең ауқымды кеңесші орган. Оның мақсаты – билікке сындарлы ұсыныстар білдіру, қоғамның өзекті мәселелерін ашық талқылау.
Президент Қ.Тоқаев: «Жаңа Қазақстан – бұл ел басқаруға белсене қатысатын азаматтық қоғам», – деп атап өткендей, бұл құрылтай мемлекеттік шешімдерге қоғамдық ықпалдың институционалдық үлгісіне айналды.
Азаматтық қоғамды дамыту тек саяси ерікпен шектелмейді. Ол үшін нақты қаржылық және ұйымдастырушылық тетіктер қажет. Осы бағытта да айтарлықтай ілгерілеушілік байқалады.
2022 жылы республикалық және өңірлік деңгейде үкіметтік емес ұйымдарға 2,2 миллиард теңгеден астам гранттық қаржы бөлінді. Сонымен қатар:
-
ҮЕҰ-лар үшін мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс жүйесі жетілдірілді;
-
Қоғамдық кеңестердің құрамы жаңарып, өкілеттігі кеңейді;
-
«Еріктілер жылы», Жастар кадрлық резерві тәрізді бастамалар жастардың азаматтық белсенділігін арттырды.
2022 жылы құрылған «Жаңа адамдар» қозғалысы да осы серпінді жаңарудың бір көрінісі ретінде бағаланды.
