Қазақстанда еңбек инспекторлары 350-ден астам азаматтың құқығын қорғады
2026 жылдың басынан бері Қазақстанда мемлекеттік еңбек инспекторлары еңбек құқықтарын қорғау бағытындағы жұмыстарын күшейтіп, мыңдаған азаматтың мүддесін қорғауға ықпал етті. Тексерулер нәтижесінде жалақы бойынша ірі көлемдегі берешектер анықталып, жұмысшылардың құқықтарын қалпына келтіру шаралары қабылданды.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мәліметіне сәйкес, 1 наурыздағы жағдай бойынша республика бойынша 102 кәсіпорында жалақы қарызы тіркелген. Жалпы берешек көлемі 284 миллион теңгеден асып, 400-ден астам қызметкердің еңбекақысы уақытылы төленбеген.
Тексеру барысында тек жалақы бойынша ғана емес, еңбек заңнамасына қатысты өзге де көптеген заңбұзушылықтар анықталды. Жалпы саны мыңнан астам құқықбұзушылық тіркеліп, олардың басым бөлігі еңбек қатынастарына қатысты болған.
Жүргізілген бақылау нәтижесінде жұмыс берушілерге заң талаптарын орындау жөнінде 700-ден астам міндетті нұсқама берілді. Сонымен қатар, заң талаптарын бұзған тұлғаларға 89 миллион теңгеден астам көлемде айыппұл салынған.
Қабылданған шаралардың нәтижесінде 350-ден астам қызметкердің құқығы қорғалып, оларға жалпы сомасы 253 миллион теңге көлемінде жалақы берешегі өтелді.
Жалпы алғанда, жыл басынан бері еңбек инспекторлары 1125 тексеру жүргізіп, 1228 заңбұзушылықты анықтаған. Оның ішінде 1055 жағдай еңбек қатынастарына, 161 жағдай еңбек қауіпсіздігіне, ал 12 жағдай халықты жұмыспен қамту мәселелеріне қатысты.
Әлеуметтік қорғау – басты басымдық
Еңбек құқықтарын қорғау – тек жалақы төлеумен шектелмейтін, әлеуметтік тұрақтылықтың маңызды бөлігі. Бұл бағытта мемлекет азаматтардың лайықты еңбек жағдайына, әділ жалақы алуына және қауіпсіз жұмыс ортасына құқықтарын қамтамасыз етуге ерекше көңіл бөледі.
Осы тұрғыда еңбек инспекциясының қызметі әлеуметтік қорғау жүйесінің ажырамас элементі ретінде қарастырылады. Уақтылы жүргізілген тексерулер мен нақты қабылданған шаралар еңбек дауларының алдын алып, қоғамдағы әлеуметтік әділеттілікті нығайтуға ықпал етеді.
Сонымен қатар, мұндай бақылау тетіктері жұмыс берушілердің жауапкершілігін арттырып, көлеңкелі еңбек қатынастарының азаюына әсер етеді. Нәтижесінде еңбек нарығы ашық әрі тұрақты сипатқа ие болады.
Министрлік мәліметінше, қабылданған шаралар нәтижесінде 11 мыңнан астам жұмысшының еңбек құқықтары қорғалған. Бұл көрсеткіш мемлекеттік саясаттың әлеуметтік бағыттылығын және азаматтардың әл-ауқатын арттыруға деген жүйелі ұстанымды айқын көрсетеді.
