Нұрғайып Хавсемет. Із

Беті қолын жуыпап, бір кесе шайды өңешіне қотара салды. Алғашқы автобустардың біріне отырып«Шанхай» базарына жетіп алу керек.

Далада жаңбыр жауа бастапты.Аспанның айығар түрі көрінбейді.  Көліктосқан адамдардың бәрі жаңбырдан малмандай су болмас үшін әр тамның түбінпаналап жүр. Тасқын жүгіре басып көптің арасына келіп, жол бойында өтіп жатқанкөліктерге қолын көтере бастады. Асфальт бетінің ойығына жиналған суды шашыпкеп тоқтаған көліке барлығы ентелеп барып, әркім баратын мекен жайларын айтып жатыр.Тасқын үнсіз ғана бетін жуған жаңбырды білегімен сыйпап тастап жүргізіушігеқарап қояды. Жүргізіушіде барар жерін «Шанхай» базарына дейін екенін айтты.Тасқын үшін жұмыс орнына  елдің алдыменжетіп алатын мүкіндік еді. Күн сайын кешігіп, басшысынан үнемі сөгіс алатын. Алайда басшысы жұмыстан шығаруғаешқашан оқталмады. Тасқынның айтқан жұмысын үнемі тиянақты істейтінін ескеретін.«Мені  Шанхайға дейін ала кетші» деп,көлік иесіне қарап қояды. Ол үш жүз деді. Машинаның есігін ашып арт жағынажайғасып отырды. Қояндыдан шықан көлік шанхай базарына бар жоғы он бес минутішінде жетті.

Базарға тым ерте келді мебасшылары көрінбеді. Скалаттың алдында арлы-берлі теңселіп біраз жүрді. Біресежүрелеп отырады. Қайта тұрып жүреді. Неге екені белгісіз көңілі бір жамандықтыңболарын сезетіндей. Үйдегілер аман болса екен деп іштей күбірлейді. Әйтеукөңілі байыз таппай қойды.

Склаттың сырт жақ бұрышындажатқан қытайдың ала дорбасына көзі түсті. Ішінде бірдеңе бар сияқты. Барыпкөргісі келді: бірақ ішкі түйсігі барма дейтіндей. Әлде кеш кешке келгентауарлардан қалып қойған зат па деп ойлады. Олай болса есіктің алдында қалареді, бұл мұнда қайдан келді. Не де болса қасына барып анық қанығын білуді жөн санады.Асықпай барып ала дорбаны орыннан тартып көрді. Бірақ тым ауыр. Зырғытпасынашып есінен  танып қалды. Қанша уақытжатқаны белгісіз. Есін жиса адамдар да көбейіп даң-дұң сөздер бір-біріне есебермей жатқан адамдар. Тұрмақшы болып еді, екі иығынан басып отырған органқызыметкерін сонда барып көрді. Тасқынның бетіне қарап қуым қолға түстіңбе депсұсты жанарымен қарап қояды. Тасқынның көз алдында бағанағы көрініс кетер емес.Ішкі стер қызыметкеріне айтып түсіндіргісі келіп еді, тілі күрмеліп қалғандайболып өзі дауысын өзі ести алмады.

– Есіңді жидың ба? Бөлімшегебарып жауап аламыз сенен. Сөйлемегенің өзіңе жақсы. Адвокат жалдауға құқылысызқазақыстан азаматы ретінде. Орныңнан тұр шалжиып отыра беретін бұл жер үйіңемес деп желкелеп апарып патрульдің машинасына отырғызды.

Түк түсіне алмай дел сал. Тағы дасөйлегісі келді, тағы да үні көмейінде қалып сыртқа анық шықпады. Көліктіңалдына жайғасқан ішкі істер бөлімінің капитанының бірінің иығынан түртіп, ымменқалам мен қағаз сұрады. Ол бөлімге барған соң жазбаша жауап бересің деп түйіледүңк еткізді кеудесінен. Тасқын қандай сұмдыққа тап болғанын болжай алмай,тергеу изоляторынан келіп түсті. Сонда барып бұлардың Тасқынды күдікті жандарқатарына қосып, тіпті қылымыскер етіп шығаруы ықтимал екенін түсінді.

Қабырғадан ызғар ұрып тұр.Төбеде тек алпыс вольттық лампа сығырайып, бөлме ішіне үмітсіз жарығын шашады.Темір есіктің топсалары бір-біріне қажалып шиқылдап ашылған да, адам баласыныңөне бойын тітіркентіп жіберді. Бұл да жүйкесі жұқарған адамға үлкен салмақ.

Екі еңгезердей тергеуші кіріпкелді. Мұнда келіп отыр деп темір столдың қасындағы орындықты нұсқады. Біреуіқолдарының сары суын пытырлатып шығарып, тергелушіге сес көрсетіп жүр. ӨзінҚарсақбев деп таныстырған біреу столды жұдырығымен қойып қап барып, қатқыл үнқатты. 

– Есімің кім сенің? Сенің сыбайластарыңкім, оларды айтсаң жазаң бір шама жеңілдейді. Кімдермен бірігіп істейсің, адаморгандарын сатуды қанша жылдан бері кәсіп қылып жүрсіңдер. Тек сұрақ қоя бердіжауапта күтпестен.

Тасқының тілі таңдайына жабысыпқалғандай азуынан бір де бір үн шығаралмай, жылап жіберді. Әкесі мен анасынанайрылғанан кейінгі жылап отырғаны осы шығар. Не өзін ақтардай бір ауыз сөздеайта алмағанына өкініп. Тек өзінің кім екенін куәландыратын жеке бас куәлігінқалтасынан алып берді. Тергеуші қолына куәлікті ұстап тұрып: «Мамырбаев ТасқынАхметұл болың ғой онда». Біраз үнсіз тұрды да.

– Тасқын мырза, менің сағанжаным ашып тұр. Сен қылмысыңды тез мойындасаң өзіңе жақсы болады. Алмойындамасаң мұндағы жағдайаттарды саған айтып түсіндіре алмаймыз. Болмаса бірауыз бірдеңе деші бізге. Сенен жауап күтіп тұрмыз.

Тасқын сөйлегісі келіп тағы да талпынып көрді, онысынан түк шықпады.Қарсақбев ашуланып кеп жағынан салып кеп жіберді, сенің есіңді жиғызайын. Қаншаөтірік жындының кейпін танытқаныңмен бізден құтыла алмайсың Сендейлердіңталайының мойынын астына қайырғамын. Талай әкілердің желкесін үзгемін деп түнеретүсті. Тасқын болса екі жанары жаутаңдап тергеушіге, құты жан алығыш Әзірейілшеқарағандай орындықта қалшылдап, өне бойынан суық тері саулап отыра берді.Қарсақбев қасындағысына бұл сөйлемесе сөйлетудің амалын жасайтын бол мен бірайналып келем деп темір есікті боздатып ашып ыңырантып жауып кетіп қалды. ӨзінМағзумов деп таныстырды. Қарсақбевқа қарғанда өңі жылы сияқты. Жүзі жылыдантүңілме дегендей Мағзумовтан қағаз бен қалам сұрады ымдап жүріп түсіндіріп. Таңертеңнеше де тұрғанын жұмысқа қандай көлікпен келгенін, көлікте неше адам болғанын,ал жұмысқа келген соң қандай оқиға болғанын, оқиға болғанға дейін өзінің сөйлейалатыны жайлы толық баяндап жазып берді. Мағзумов Тасқынға бажырайа бір қарапқойып: «Бұрын сөйлесең неге қаір неге үннің шықпай тұр, тіліңді жұтып қойдыңба? Қане, көрейін аузыңды аш, –деп Тасқынның кірішін саусақтарымен барынша қысса түсті.Тасқын мен қылмыскер емеспін дегендей жаутаңдай берді...

***

Тұлпар сауда үйінен қолтықтасып екі құрбы қыз шығып келді. Мерседестіңішіндегі екеуі бір-біріне жымыңдап қарап қояды. «Әй, анау сенің көршің ғой,өзің сөйлесіп шаруаны ретте», – деді рулдегі жігіт қасындағы тәпіш қараға. Ол: «жарайды»деп көліктен түсіп, қарсы келе жатқан қыздарды жымыңдай қарсы алды. «Түнжарымында көшеде қыз баласына жүру қауіпті болып кетті, құдаша, сендердіжеткізіп салайын» деп қояды тәпіш қара. «Ой, рақмет, Ерлан, бар болғаны төртаялдамадай жерде ғана үйіміз, әуре болмай-ақ қой өзіміз барамыз» деп, жүреберді. Жамбасына жабыстыра киген тар жеңіс шалбары мен кеудесіндегі қосанарының үрпіне дейіна айқындаптып ақ сібетір киген құдашасы Жаңылға, Ерлан көзаламай бажырая қарады. Ерлан бүгін жоспарды орындамаса өз жақындарының біріненайрылатыны есіне түсті ме, алыстап бара жатқан Жаңыл мен құрбысының артынанбарып тоқтатып, бір жерлегре барып шәй ішіп қайтуға көндіріп көңілі орнынатүсті. Бөгенбай батыр көшесіндегі клубқа қарай көлігін бұра жөнелді тоң мойынБука. Жоспарларының ең жоқ дегенді бір бөлшегі орындалғандарына екі арамзаіштей қутыңдап қуанып келеді. Ал Жаңыл мен құрбысы Гулбағила жақтарықайшыласқанша сағыздарын шайнап, қанен қаперсіз отыра берді.

Клубтың іші жарқылдаған шамдар, кімнің кім кекенін танып біліп жатқан ешкімжоқ. Бәрі де қызара бөртіп тайраңдап билеп жатқаны. Өз-өздерінің тілеулесдосатарымен жиналған жастар, әр жерде топтасып арағы мен шылымын, анашасы менхорхорын шегіп, бұл өмірдің рақатын сезініп жатыр. Ерлан мен досы Букаекеуі  бос орындардың біріне тапсырысалып, даяшылардың біріне адамды ұйқтатын дәрінің құтысын ұстатып қыздардыңсусынына қосуды бұйырды. Түк бол мағандай езулеріне сайтан күлкі үйіріліп қыздарыдыңқасына келіп отырды екі сұм. Көп кешікпей тикила құйылған хрусталь стакандардыпатносқа қондырып даяшы ұл да иіле алдарына тосса қойды. Қыздардың стакандарынатурпкамен лимон қойылыпты, дәрінің қай стаканда екенін Ерлан сезіп мырс етті.

– Ал қыздар сендердің сұлулықтарың үшін көтерейік. Бұл менің іскер досымБолат, елдің бәрі Бука  дейді. Сендердесолай айта беріңдер, – деп өзінің стаканы қағып алды. Қасындағыларда бір-біріненқалыспай олар да өңештеріне құя салды. Ерланың екі көзі қыздарда. Қашан ұйықтайдыдеп күтіп отырғаны. Барлығы тұрып би алаңына барып билей бастап еді, Жаңылбасым айналып тұр мен отыра тұрайын деп орнына барып ұйықтап кетті. Іле шалаГулбағила да солай істеді. Ал екі атпалдай азамат екі қызды қолтықтарынан демепсыртағы көліктеріне әкеліп бірін багажға, бірін көлік ішіне екі бүктеп нығай сала,қала сыртындағы құл базарына асығып жүре жөнелді.

«Бос біздің жұмысты шынайы бағаласа біраз қаражатқа кенеліп қалармыз. Осындайтағы бір екі партия жөнелтсек бұл қаладан баспана алуға да жарап қалармыз» депқарқылдай күлді екеуі жарыса. Зәулім ғимараттың падвалына екі қызды үш-төртжігіт алып түсіп кетті. Ерлан мен  Болаторта дорба ақшаны алып, қыздардың тағдырына алаңдамастан жөндеріне кете берді.

Падвалда қолында скальпесі бар дәрігер темір төсекте жатқан екі қызға ашқасқырдай төніп тұр. Мейір бикеге дайындал деп пәрмен беріп, қыздардың тануларынанаркозды искетіп қойды. Екі қызды құтты бір мал сияқты кескілеп ішкіағзаларынан керектілерін барыша аман алып, бірін банкаға, бірін корапқа салып тастады.Жұмыстары аяқталысымен дәрігер жігіт Болатқа қоңырау шалып бізідің шаруа бітті.«Алған жерлеріңе апарып тастаңдар» деп бұйырды.

Түнгі сағат үштер шамасында мәйіттерді ала дорбаға салып «Шанхай»базарындағы склаттардың бірінің бұрышына тастап кетті.

***

Қанша азаптаса да Тасқындысөйлете алмады. Оның кінәсіз не кіәлі екенін айғақтайтын да адамдар датабалмады Мағзумов пен Қарсақбев бар үміттерін писхолгқа арты. Екі жарымсағаттқа созылған сеаныстан шыққан писхолг Тасқының қатты қорқып қалғанынайтты. «Сондықтан ол әзір қанша қинасаңдар да сөйлей алмайды. Бір білерім бұлбаланың кінәсі жоқ» деді. Істің барысы тым шинелісіп кетті. Үш күн бойыТасқынды сөйлетіп кінәсін мойындатамыз дегенінен түк шықпады. Тек қыздардың атыжөнін анықтап, қай жерде жұмыс істейтінін білуге кірісті. Әуежай мен авто бекеттерінебарынша қадағалауды тапсырып, ондағы тексеру пунктерінің адамын екі есегекөбейтті. Тіпті республиканың әр өңіріне солай деп бұйрық берді, жоғары жақөкілі. Қарсақбев бастаған біраз жігіттер Астана қаласының түнгі клубтарын битқарғандай сүзгіден өткізіп шықтты. Тек клуб 23-тің даяшысы осында күн сайынкелетін Ерлан деген жігіт бар деп байқамай айтып қалғанына өзі өкінді. Бірдеңеніңбасын бастап ап ары қарай ашып айтпай қойды. Басыма бәле болып жабысар депойлады.

Бүгін Мағзумов жай киім киіп,қасына бірге істейтін жас қызды ертіп клубқа келді.  Екеуі барынша сақтанып, бей сауат адамдардайдаурығып бірін-бірі тілдеп әкете жөнелді біраз ішімдік ішкесін. Алыстан бақылапотырған Бука ұрыса түсіңдер дегендей ұрлана қарайды олардың жан-жалына. Қыздыңорысшалап балағаттаған сөзі Мағзумовтың жанына батып кеткендей болды сырткөзге.  Қыздың жағынан  күректей алқанымен шарт еткізді. Танудан қоюқар қан бұрқ ете түсті. Қыз сондада тілін тартпай менсенің түбіңе жетем, менсені өлтірем деп аузына не келсе соны айтып жатыр.

Бука болса өтірік намыстыадамдай бола қалып, Мағзумовтың кеңірдегіне жармасып: «өй, жетесіз неме қызғақол көтеруін қара» деп бір-екі жұдырық жұмсап үлгерді. Жапа шекен жаққа қарап: «Қарындас,сізді үйіңізге жеткізіп салайын» деп қияла қалды. Мағзумов пен қыз жоспарлары жүзегеқуана кетті. Қызда Буканың қолтығына құшақтап бауырына кіре түсіп, артжағындағы әріптесіне басбармағын көрсетіп кете берді. Осы уақытта сыртта Қарсақбевтармашинаның қай бағытқа кеткенін бақылап отырды.

Алдынала көліктің артына келіпжайғасқан Ерлан сәл жүрген соң қыздың мойнынан ұйықтатқыш дәрі егіп тастатды.Қарсақбевтар қылмыс үстінде ұстау керектігін білсе де, әріптестерінің басынақатер төндіргісі келмей қара түсті мерстің артыннан баспалап жүріп отырып қаласыртындағы зәулім ғимараттардың бірне келіп тоқтаған көлікті алыстап бақылаполарда тоқтады. Мағзумовқа хабарласып жедел түрде спецназ жігітерін тұрғанмекен-жайларына жіберуді бұйыра айтты. Айналасы он бес минутан кейін қыздыпадвалға жігіттер алып кіріп кетті. Ал Бука мен Ерлан келген іздерімен керіқайтты. Бірақ жолдағы ішкі істер жігіттерінің құрығынан құтыла алмай қолғатүсті. Падвалға баса көктеп кіріп келген спецназ жігітері дәрігер мен оныңсыбайластарының біріне қашуға мұрша бермей қолға түсірді.

Бұл елімізегі құл базарының іріөкілдері болып саналатын топ екен. Олар айында он сегіз бен жиырма бесшамасындағы қыздардың ағзаларын алыс жақын шет елдерге бір-екі партия жөнелтіпотырғаны анықталды. Тіпті олардың сыбайластары ішкі ісітер оргынында беделдіазаматтар екені, ал әуежайда қылмыстық топпен байланыс бар лотчиктердің деүстінен іс қозғалды.

Қарсақбевқа пен Мағзумов  өз істерінің адалы деп танылды. Қыздыңбатылдғы үшін жоғары жаққа дәрежесін өсіру жайлы қаулы жіберілді. Ал Тасқынөзінің қылмыскер еместігі дәледенген соң емханаға емделіп шықты. Өкініштісікекештеніп сөйлейтін болыпты.