Украина Мадьярдың жеңісінен не күтеді?
Венгриядағы парламенттік сайлауда Петер Мадьяр бастаған «Тиса» партиясының жеңісінен кейін Киев-Будапешт қатынасы жаңа кезеңге өтуі мүмкін деген үміт күшейді.
Украина билігі бұл өзгеріс екі ел арасындағы қарым-қатынасты қалыпқа келтіріп, Еуроодақтағы бірқатар тосқауылдарды жояды деп күтуде.
Украина президенті Владимир Зеленский сайлау нәтижесі жарияланғаннан кейін алғашқылардың бірі болып Мадьярды құттықтады. Ол Еуропадағы ынтымақтастық пен тұрақтылықтың маңызын атап өтіп, Венгриямен конструктивті диалогқа дайын екенін мәлімдеді.
Украина СІМ Венгрияға бармау туралы ескертуді алып тастады
Сайлау аяқталған соң Украина сыртқы істер министрлігі Венгрияға сапардан бас тарту туралы бұрынғы ұсынысын жойды. Бұл туралы ведомство басшысы Андрей Сибига хабарлады.
Оның айтуынша, сайлауалды кезеңдегі Украинаға қарсы риторика аяқталғандықтан, арандату қаупі де төмендеген. Киев енді Будапештпен қарым-қатынастың жақсаруына үміт артып отыр.
Сибига Венгрия халқының таңдауы елдің Еуропаға бет бұруға деген ұмтылысын көрсеткенін атап өтті. Оның пікірінше, бұл – Мәскеу ықпалынан алыстау белгісі.
Қарым-қатынаста жылдам өзгеріс бола ма?
Сарапшылардың пікірінше, Будапешт пен Киев арасындағы байланыс бірден жақсарып кетпейді. Алдымен диалог біртіндеп «жібиді», ал өткір мәселелер кезең-кезеңімен шешіледі.
Украиналық сарапшы Сергей Герасимчуктың айтуынша, екі ел арасындағы қарым-қатынас соңғы жылдары тым нашар деңгейге түскен. Сондықтан кез келген оң өзгеріс – алға жылжу болып есептеледі. Бірақ түбегейлі өзгеріс бір күнде болмайды.
Сонымен қатар, Венгрияның Украинаға қатысты ЕО құрамына кіру мәселесінде ұстанымы да бірден өзгермеуі мүмкін. Дегенмен, бұрынғыдай қатаң блоктау саясаты бәсеңдеуі ықтимал.
ЕО мен Украина үшін қандай мүмкіндік бар?
Сарапшылардың айтуынша, ең жылдам өзгеріс Киевпен емес, Венгрияның Еуроодақпен қарым-қатынасында болуы мүмкін. Петер Мадьяр алдымен Еуропалық Одақпен байланысын реттеуге мүдделі болады.
Бұл:
Украинаға арналған 90 млрд еуро көлеміндегі көмектің бұғаттан босатылуына;
санкциялық саясаттағы кедергілердің азаюына;
Киевтің еуроинтеграция процесінің жылжуына ықпал етуі мүмкін.
«Дружба» мұнай құбыры – негізгі түйіндердің бірі
Екі ел арасындағы даулы мәселелердің бірі – Дружба мұнай құбыры. 2026 жылғы қаңтарда Ресейдің соққысынан кейін бұл бағыттағы тасымал тоқтаған.
Бұрынғы премьер Виктор Орбан Украинаға қысым жасап, мұнай жеткізуді қалпына келтіруді талап еткен еді. Енді жаңа билік бұл мәселеде қандай ұстаным ұстанатыны маңызды болады.
Сарапшылардың пікірінше, Киев Мадьярмен келіссөзді халықаралық құқық пен ұлттық мүдде негізінде жүргізуі тиіс.
Қоғамдық пікір факторы
Алайда жаңа үкімет үшін тағы бір маңызды фактор бар – венгр қоғамының көзқарасы. Сарапшылардың айтуынша, ел ішінде Украинаға қатысты көңіл-күй әлі де біржақты емес.
Бұл – бұрынғы билік жүргізген ақпараттық саясаттың нәтижесі. Сондықтан Мадьяр күрт өзгерістер жасаса, ішкі саяси қысымға тап болуы мүмкін.
Петер Мадьярдың жеңісі – Венгрияның саяси бағыты өзгеріп жатқанын көрсететін маңызды белгі. Украина үшін бұл – диалогты қайта бастауға мүмкіндік. Бірақ бұл процестің баяу әрі күрделі болатыны анық.
Басты өзгеріс – қарсыласудан диалогқа көшу. Ал нақты нәтиже – уақыт пен жаңа биліктің саяси ерік-жігеріне байланысты болады.
