«Жеңілістің себебі – соғыс»: Республикашылар сайлауда жеңілгеннен кейін Вэнс Трамппен келіспейтінін ашық білдірді
АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс Конгреске өткен аралық сайлауда Республикалық партия жеңілгеннен кейін Иранға қарсы соғысты қатаң сынға алды.
Ол республикашылардың парламенттің екі палатасындағы бақылаудан айырылуын Дональд Трамп әкімшілігінің әскери шешімдерімен тікелей байланыстырды. Америкалық БАҚ бұл мәлімдемені 2028 жылғы президент сайлауы қарсаңындағы ықтимал саяси бәсекемен байланыстырып отыр.
4 қарашада, сайлаудан кейінгі күні Джей Ди Вэнс X әлеуметтік желісінде республикашылардың жеңілу себептерін түсіндірген көлемді мәлімдеме жариялады.
«Біздің жеңілуіміздің себебі – соғыс. Мұны кеше кешке президенттің өзі де айтты», – деп жазды вице-президент.
Вэнс сондай-ақ АҚШ пен Израиль 2026 жылдың ақпанында бастаған Иранға қарсы әскери қақтығысты жалғастыру қаншалықты орынды екенін күмәнға алды.
«Егер сіз мұның бәрі соған тұрарлық болды, Сенаттағы бақылаудан алдағы алты жылға айырылу ақталған шығын деп айтқыңыз келсе, айта беріңіз. Бірақ біздің не себепті жеңілгенімізді бәрі біледі», – деді ол.
Reuters агенттігінің хабарлауынша, мұндай ашық мәлімдеме бұған дейін Трамп саясатын көпшілік алдында белсенді қорғап келген вице-президент үшін тосын жағдай болған.
Вэнс республикашылардың жеңілуіне төрт себеп атады
3 қарашада өткен сайлауда Демократиялық партия АҚШ Конгресінің Өкілдер палатасы мен Сенаттағы бақылауды өз қолына алды. Республикашылар 2024 жылғы президент сайлауында Дональд Трамп айтарлықтай қолдау тапқан бірқатар штаттар мен сайлау округтерінде де жеңіліске ұшырады.
Вэнстің айтуынша, дауыс беру қарсаңында әлеуметтанушылар оған бұрын Трампты қолдаған сайлаушылар арасында наразылық күшейіп келе жатқанын ескерткен.
Вице-президент партияның жеңілуіне ықпал еткен төрт негізгі мәселені атады:
* Иранға қарсы соғыстың жалғасуы;
* Тұрмыс құнының қымбаттауы мен инфляция;
* АҚШ-тың ішкі мәселелеріне жеткілікті көңіл бөлінбеуі;
* Вашингтонның Израильмен қарым-қатынасы.
Вэнс мәселе республикашыл сайлаушылардың дауыс беруге қатысу белсенділігінде ғана емес екенін атап өтті. Оның сөзінше, екі жыл бұрын Трампқа дауыс берген кейбір азаматтар бұл жолы демократтарды қолдаған.
Дегенмен сауалнама нәтижелері жағдайдың әлдеқайда күрделі екенін көрсетеді. AP Voter Poll зерттеуіне сәйкес, дауыс беруге қатысқандардың шамамен 60 пайызы АҚШ-тың Иранға қарсы әскери іс-қимыл бастауын қате шешім деп бағалаған.
Сонымен қатар соғыс сайлаушылар наразылығының жалғыз себебі болмаған. Тұрмыс құнының өсуі мен экономикалық жағдайға қатысты мәселелер азаматтарды одан да көбірек алаңдатқан.
Трамп вице-президенттің бағасымен келіспеді
Дональд Трамп Иранға қарсы әскери операция бастау туралы шешімін әлі де қорғап келеді.
Республикашылардың жеңілісінен кейін ол қақтығыстың сайлау нәтижесіне кері әсер етуі мүмкін екенін, әсіресе жанармай бағасының қымбаттауы халықтың наразылығын күшейткенін мойындаған. Алайда президент өзінің бастапқы ұстанымынан бас тартқан жоқ.
«Мен дұрыс шешім қабылдадым. Қажет болса, мұны тағы да қайталар едім», – деді Трамп The Wall Street Journal басылымына берген сұхбатында.
Осылайша, президент пен вице-президент соғыстың саяси салдарын әртүрлі бағалап отыр. Вэнс оны республикашылар жеңілісінің басты себебі деп есептесе, Трамп әскери операция жүргізу туралы шешімді орынды санайды.
The Washington Post басылымының жазуынша, Вэнстің мәлімдемесі президенттің кейбір кеңесшілерін таңғалдырған.
Дегенмен Ақ үй өкілі Трамптың бұл жазбамен алдын ала танысқанын және оның жариялануына қарсылық білдірмегенін хабарлады. Президенттің өзі де вице-президенттің мәлімдемесін қабылдауға болатынын айтқан.
Сондықтан екі саясаткердің арасында ашық саяси қақтығыс басталды деп айтуға әзірге негіз жоқ.
Вэнс 2028 жылғы президент сайлауына дайындалып жатыр ма?
Америкалық ақпарат құралдары Вэнстің саяси риторикасындағы өзгерістерді оның президенттік амбицияларымен байланыстырады.
Вице-президент 2028 жылы Дональд Трамптың екінші президенттік мерзімі аяқталғаннан кейін Республикалық партия атынан президенттікке үміткер болуы мүмкін саясаткерлердің бірі ретінде қарастырылып отыр.
Axios басылымының бағалауынша, Вэнс күрделі саяси жағдайда қалған. Бір жағынан, оған Трамп жақтастарының қолдауын сақтап қалу қажет. Екінші жағынан, қазіргі билікке наразы сайлаушыларға өзінің дербес саяси бағыты бар екенін көрсетуі керек.
Вэнстің Иран мәселесіне қатысты ұстанымы бұрын да біркелкі болмаған.
Ол бұған дейін АҚШ-тың шетелдегі ұзаққа созылатын әскери қақтығыстарға араласуына бірнеше рет қарсы шыққан. Алайда Иранға қарсы операция басталғаннан кейін Трамп әкімшілігінің шешімдерін көпшілік алдында қорғады.
Тіпті жаз айларында вице-президент әскери науқан Таяу Шығыста ауқымды өзгерістерге алып келсе, оның ақталуы мүмкін екенін де айтқан.
Енді республикашылар сайлауда жеңілгеннен кейін Вэнс Иранға қатысты саясатты қайта қарау қажеттігін көтеріп отыр.
Сонымен бірге ол заңсыз көші-қонға қарсы күрес тәсілдерін өзгертуге болатынын мәлімдеді. Атап айтқанда, заңсыз мигранттарды жұмысқа қабылдайтын жұмыс берушілерге көбірек назар аударуды ұсынды.
Дегенмен вице-президент АҚШ аумағында заңсыз жүрген азаматтарға рақымшылық жасауға әлі де қарсы.
Америкалық саяси шолушылар мұндай мәлімдемелерді Вэнстің Трамп әкімшілігінің ең даулы шешімдеріне қатысты өзіндік ұстаным қалыптастыруға ұмтылуы мүмкін екенімен байланыстырады.
Марко Рубио да Трамптың ықтимал мұрагері ретінде аталып жүр
Республикалық партия атынан президенттікке үміткер болуы мүмкін саясаткерлердің қатарында АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио да бар.
Партияның болашағына қатысты пікірталас күшейген тұста америкалық БАҚ-та Рубио Трамп әкімшілігінен кетіп, президент сайлауына дайындыққа кірісуі мүмкін деген болжамдар тарады.
Алайда мемлекеттік хатшы бұл ақпаратты жоққа шығарды.
5 қарашада The New York Times басылымына берген сұхбатында ол Трамптың президенттік мерзімі аяқталғанға дейін қазіргі қызметінде қалуға ниетті екенін мәлімдеді.
«Мен енді 2028 жыл туралы мүлде сөйлеспеймін», – деді Рубио.
Оның айтуынша, қазіргі президенттің өкілеттік мерзімі аяқталғанға дейін әкімшілікте жұмыс істеу әуел бастан жоспарына кірген.
Осылайша, Вэнс те, Рубио да 2028 жылғы президент сайлауына қатысатынын ресми түрде жариялаған жоқ.
Дегенмен республикашылардың аралық сайлаудағы жеңілісі партияның болашағы мен Трамптан кейінгі саяси көшбасшылық мәселесіне қатысты пікірталасты күшейтті.
