Алматы қаласында ауыз су сапасы жоғары және қауіпсіз деңгейде

Еркежан АРЫН

20.08.2021, 13:40

1015

Мегаполистің кәріз жүйесі туралы

«Жаңа Алматы» жобасын іске асыру аясында қала әкімі Б.Сағынтаев аз қабатты тұрғын үй алаптарының тұрғындарын орталық кәріз қызметтерімен қамтамасыз ету міндетін қойып отыр. Былтыр әкімнің тапсырмасы бойынша 140 км астам кәріз желілері салынды, нәтижесінде Тастыбұлақ, Думан, Мұзтау шағын аудандарының тұрғындары орталық кәрізге қол жеткізді.

Инженерлік кәріз желілерінің инфрақұрылымын салу жұмыстары жалғасуда. 12 шағын ауданда құрылыс-монтаж жұмыстарын желтоқсан айына дейін аяқтау жоспарланған. Алдағы 2 жылда 200 км-ден астам су бұру желілерін салу арқылы қаланың 30-дан астам шағын ауданының тұрғындары кәріз желісіне қосылуға мүмкіндік алып, 150 мыңнан астам тұрғынның өмір сүруіне қолайлы жағдай жасалып, сондай-ақ септиктер мен қазылған шұңқырлардағы сарқынды суларды жинауға қатысты өткір экологиялық проблемалар өз шешімін таппады деп күтілуде.

Алматы қаласының көп пәтерлі, көп қабатты биік үйлерінің басым бөлігін қамтып отырған кәріз желілерінің жалпы ұзындығы 1,8 мың км құрайды. Қаланың тармақталған инженерлік инфрақұрылымы бар және бүгінде оның ажырамас бөлігі – кәріз жүйесі.

Алдағы айларда Думан, Ақбұлақ, Қайрат, Әлмерек, Нұршашқан, Өжет, Қарасу шағын аудандарында, Құрылысшы шағын ауданының шығыс бөлігінде және Жетісу ауданының бірнеше ондаған көшелерінде орналасқан бірнеше мың жеке аз қабатты үй құрылыстары жаңа су құбыры және кәріз желілеріне толығымен қосылмақ. Желілермен қатар бір мезгілде су тарту құрылыстары да белсенді салынуда, ағымдағы жылдың соңына қарай қуаты тәулігіне 15 мың текше метр болатын «Қарғалы» су тарту құрылысының былтыр басталған жұмыстары аяқталатын болады. Аталған сүзгі станциясы Наурызбай ауданының Қарғалы, Қарағайлы, Таусамалы, Құрамыс, Тастыбұлақ шағын аудандарының 35,5 мың тұрғындарын сумен жабдықтауға мүмкіндік береді.

Бостандық ауданының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі 22 мың тұрғынды сумен жабдықтау үшін қуаты тәулігіне 9 мың текше метр болатын «Ерменсай» су  тартқышының жобалық құжаттамаларын әзірлеу жұмыстары жүргізілуде. Ал Медеу ауданының оңтүстік бөлігіндегі тұрғындардың мұқтаждығы үшін сорғы станциялары, таза су резервуарлары, жаңа су тарту ұңғымаларын қамтитын құрылыстар кешенін салу жоспарлануда.

Кәріз ағындары қалай жиналалы және олар қайда кетеді?

Ағынды сулар (жуғыштан су, ас үй раковинасынан, душтан, ванна мен дәретханадан алынған майлы су) үй ішіндегі инженерлік желілерге жиналады. Содан кейін ағындар құбырлар арқылы қалалық кәріз желісіне жіберіледі, олардың жалпы ұзындығы жүздеген шақырым қала сыртына кәріз тазарту қондырғылары-аэрация станциясына жеткізіледі. Ағынды сулар станциясында тазартудың бірнеше кезеңдері бар:

  • Бірінші кезеңі – механикалық: шеберханада ағынды сулар бірден бірнеше арнайы торлардан өтеді, олар ең үлкен қоқысты сақтайды. Қуатты қозғалтқыштар торды үнемі айналдырады, ал қырғыштар оған жабысып қалған нәрсені алып тастайды. Торлар қоқыстың үлкен бөлшектерін ұстап қалады да, ағынды сулар арнайы құм тұзақтарына түседі. Қалада жаңбыр жауып, жолдан арықтарға құм шайып жатқанда, аэрация станциясында жұмыс көбейе түседі. Жұмысшылар шұғыл түрде құм тұзақтарын тазалайды. Ал құм ұстағыштарда ағынды сулардан ауыр бөлшектер шығарылғаннан кейін, бұл құм бастапқы тұндырғыштарға түседі. Бұл үлкен бетон конструкциялары ағынды сулардан барлық жағымсыз заттарды бөліп алу үшін жасалған. Негізінен май жиналады. Екіншіден, ағынды суларды биологиялық тазартуға жіберу үшін алдымен судан май тамшыларын мұқият алып тастау керек.
  • Екінші кезең – биологиялық тазарту, арнайы үлкен аэротенка-бассейндерде. Олар ластанудың көптеген түрлерін сіңіретін белсенді тұнба деп аталатын оттегімен қамтамасыз ететіндей етіп жасалған. Белсенді тұнба қарапайым микроорганизмдерден және бактериялардан тұрады. Әрбір аэротенк бөлімдерге бөлінеді, түбінде ауа берілетін аэраторлар орнатылады. Бұл ағынды сулардағы зиянды қоспаларды өңдеу үшін белсенді тұнбаға қажет тұрақты ауа ағыны.

Одан әрі тазартылған су «Сорбұлақ» жинағышына жіберіледі. Резервуардағы судың бір бөлігі ауыл шаруашылығында техникалық дақылдарды суару үшін қолданылады. «Алматы Су» МКК көше және магистралды кәріз желілеріне қызмет көрсетеді. Қалалық кәріз желілерінің көпшілігі өздігінен ағатын коллекторлар болғандықтан кәріз жүйесіне түсетін кез-келген қоқыс сарқынды суларды ағызуға кедергі келтіріп жатады. Үлкен қоқыс түбіне түсіп, уақыт өте келе коллекторлардың бітеліп қалуына әкеліп соғады.

Ауыз су сапасы жоғары және қауіпсіз деңгейде

Алматы қаласының сумен жабдықтау жүйесіндегі ауыз судың сапасы үнемі жоғары және қауіпсіз деңгейде.Бұл тұжырымды 2021 жылдың бірінші жартыжылдығында 200 мыңнан астам су анализін жүргізу нәтижелерінен алуға болады.

Күн сайын мегаполис 650 мың текше метр суды тұтынады, қалада 3,6 мың шақырымнан астам су құбыры желісі тартылған. Тармақталған сумен жабдықтау жүйесі үнемі бақылауды қажет етеді: тәулік бойы ағын судың жағдайы 100-ден астам органолептикалық және микробиологиялық көрсеткіштер бойынша талданады.

Тұтынушылардың шүмегіне жетпес бұрын, тау өзендерінен келетін су төрт кезеңде 10-15 сағаттық тазарту циклінен өтеді. Бірінші кезеңде ол су жиналатын жерден шұңқырға түседі – арнайы бөлімдері бар үлкен дөңгелек бассейн. Мұнда кез келген ірілі-ұсақты заттар ұсталып қалады.

Екінші кезеңде арнайы зат қосылады – коагулянт. Ол ұсақ бөлшектерді біріктіреді, содан кейін олар жоғары қарай көтеріледі. Коагуляция үшін реагенттер ретінде хлорлы темір мен күкіртқышқылды алюминий қолданылады.

Содан кейін су сүзгілерден өткізіледі. Осыдан кейінгі төртінші кезең – дезинфекция, 2009 жылға дейін бұл үшін газ тәрізді хлор қолданылған. Бүгінде барлық су тазарту қондырғыларында ас тұзын электролиздеу нәтижесінде алынған натрий гипохлориті қолданылады.

Жер асты ұңғымалары жер асты суларын антропологиялық ластануға ұшырамаған 150-500 м тереңдіктен көтереді. «Алматы Су» мамандарының айтуынша, ағынды сулар химиялық құрамы бойынша теңдестірілген. Бастапқы суда ауыр металдар жоқ және ол қосымша сүзуді қажет етпейді.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тоқтар ҒАБДРЕШҰЛЫ 15:00
Оралда көкөніс өсіру тиімді бизнес
Миуа БАЙНАЗАРОВА 08:40
Әділхан ЖӨЛЕКЕШОВ: Оқушыларымыз карантиндік талапқа сай білім алуда
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 20.09.2021, 18:23
Қарағандыда құрылыс басында қазалы жағдай орын алды
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 20.09.2021, 16:55
Нұралықтар-қауырт қимыл үстінде
Таңшолпан ҒАЗИЗҚЫЗЫ 17.09.2021, 11:38
Қоқыс та қордалы мәселе
Мариям МАҚСАТ 17.09.2021, 09:13
«Басшымыз күн көрсетпейді»

Аңдатпа


  • Ұлт құндылығының ұлағаты
    14.09.2021, 12:30
  • «Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
    03.08.2021, 11:01
  • «Жас Алаш» газетінің мерейтойына орай бильярдтан турнир өтті
    30.07.2021, 12:31
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай Таразда бильярдтан турнир өтуде
    29.07.2021, 12:29
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай ұйымдастырылған бильярд турнирі тартысты өтті
    14.03.2021, 11:39