Жетісу экономикасы дағдарысты еңсере ала ма?

Еркежан АРЫН

21.12.2020, 09:57

1020

Қазақстан Президенті Қ.К.Тоқаев аймақтардың дамуына және азаматтарды әлеуметтік қамсыздандыруға ерекше назар аударады. Мемлекет басшысы «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты халыққа жолдауында аталып өткен бағыттар мен бағдарламалар Алматы облысында сәтті жүзеге асырылуда. Жалпы, облыс осы жылдың қорытындысы бойынша экономиканың барлық салаларында өсімге қол жеткізді.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауының маңызды блогы – жаңа болмыстағы экономикалық даму. Бұл бағытқа Алматы облысында барынша назар аударылып жатыр. Стратегиялық маңызды бағыт деп өңдеу секторының жаңа бағыттарын дамытуын айтуға болады. Президент жыл соңына дейін ұлттық жобалар пулын қалыптастыруды тапсырды.

Сонымен бірге, аймақ басшысы Жолдауда көп көңіл бөлінген агроөнеркәсіп кешені Жетісу экономикасында маңызды орын алатындығын баса айтқан болатын. Жаңа міндеттерді ескере отырып, саланы дамытудың келесі  жоспарын жасау қажет. Шикізат өндіруден қайта өңдеуге көшудің маңызы зор. Осыған байланысты облыстың әкімі аймақтың бар әлеуетін пайдаланып, облыстың агроөнеркәсіптік кешенін дамытуға, оның ішінде өңделген алқаптарды кеңейтуге, ирригацияны және кооперацияны дамыту бойынша нақты ұсыныстар енгізуді тапсырды.

«Алматы облысы – бұл инвестициялық тартымды аймақ. Қараңызшы, қазіргі уақытта облыста қанша жаңа заманауи өндіріс орындары жұмыс істейді. Бұл жұмыстар жалғасын табуы керек», — деді А.Баталов.

Инвестициялар тарту саласындағы ерекше жетістіктерді атап өту керек. Аймақтың дамуының инвестициялық компоненті қысқа және ұзақ мерзімді кезеңге арналғанмысалы, даму кезеңіндегі 189 жоба облыстың 2029 жылға дейінгі өнеркәсіптік дамуын қамтамасыз етеді. Аймақтың сәтті жүзеге асырылған инвестициялық жобалары оның экономикалық дамуы мен өркендеуінің көрсеткіштері болып табылады. Сонымен бірге, аймақтағы инвесторларға көмек көрсету мақсатында «Алматы облысы» аймақтық даму орталығы» ЖШС 2014 жылдан бастап жұмыс істейді, ол фронт-офис функцияларын «Бір терезе» және «Жасыл дәліз» қағидаттарына сәйкес орындайды. 2019 жылы Алматыда заманауи фронт-офис ашылды. Қазіргі уақытта орталық инвесторлармен өзара іс-қимыл мен ынтымақтастықтың тиімді схемасын әзірледі, бұл жоба бастамашысының минималды күш-жігерімен инвестордың мүдделерін білдіру үшін берген өкілеттіктері шегінде мемлекеттік органдардан қажетті келісімдер мен рұқсаттарды уақытында алуға мүмкіндік береді. Аймаққа инвестицияларды тарту бойынша белсенді жұмыстардың бір көрсеткіші – бұл ірі американдық «Тайсон Фудс» компаниясының облыста қуаттылығы жылына 180 мың тонна болатын ірі қара етін өңдейтін ет комбинаты құрылысын жүзеге асыруын зерттеу. Сонымен қатар, инвестицияларды тарту шаралары аясында қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде мобильді нұсқасы бар invest.alm-reg.kz мамандандырылған инвестициялық порталы құрылды және қазірде жұмыс істеп тұр. Порталда инвесторлар үшін барлық қажетті ақпаратты бар (мемлекеттік қолдау шаралары, жер учаскелерінің картасы, бос жер учаскелері, іске асырылып жатқан инвестициялық жобалар, қонақ үйлер, екінші деңгейлі банктер және т.б.). Осылайша, облыста инвестицияларды тарту, инновациялар және инвестициялық жобаларды іске асырудың сәттілігі мәселелері орталықтандырылған және облыс басшылығының ерекше бақылауында. Аймақтың инвестициялық портфелі өңірдің оң инвестициялық имиджін құру маңызды мәселесінде бюрократиялық кедергілердің пайда болуына жол бермейтін құрылған тетіктің тиімділігі туралы куәландырады.

Аймақ экономикасын дамытуда акешен маңызды рөл атқарады. Егістік алқабы жыл сайын ұлғайып келеді. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының хабарлауынша, аймақ үшін басым дақылдарды дамытуға үнемі назар аударылады.

Алматы облысының агроөнеркәсіптік кешенін тиімді дамыту үшін төрт негізгі міндет анықталып алынды. Өңірде ирригациялық желілерді қалпына келтіру, сүт пен ет өндірісін және ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеуді ұлғайту жоспарлары құрылып отыр. Сондай-ақ ауылшаруашылық өнімдерінің өндірісін ұлғайту бойынша 25 ірі жобаны жүзеге асыру көзделуде. Мұндай деректерді Алматы облысының әкімі Амандық Баталов Нұр-Сұлтан қаласында өткен ОКҚ брифингінде мәлімдеген болатын:

— Аймақ елдің жалпы ауылшаруашылық саласының 17 пайызын толтыратыны белгілі болды. Өңірде ірі қара саны 1,3 млн бастан, ал қой мен ешкі 4,2 ​​млн бастан асады. Осындай қуатты әлеуетке ие біз стратегиялық инвесторлар мен трансұлттық компанияларды тарту бойынша жұмыс істеп жатырмыз. Осылайша, американдық компания жалпы құны 190 миллиард теңгені құрайтын ірі қара етін өңдейтін зауыт салуды жоспарлап отыр. Олардың қуаттылығы жылына 500 мың бас өңдеуге және төрт мың жаңа жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, Германиядан келген инвесторлар, Бауман компаниясы жылына 30 мың тонна дайын өнім шығаратын ұсақ мүйізді ірі қара малды терең өңдеу жобасын жүзеге асыруда, — деді облыс әкімі.

Аймақ бойынша сүтті мал шаруашылығын дамыту үшін 26 мың басқа арналған 82 сүт фермасы құрылған. Ет өңдеу кәсіпорындарының жүктемесі 4%-ке өсіп, 66%-ті құраса, сүт өнімдері 73,4%-ке ұлғайған. Сондықтан облыста 2025 жылға қарай ет өндірісін 500 мың тоннаға, сүтті 900 мың тоннаға дейін ұлғайтып, ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеу бойынша 25 жобаны жүзеге асыру жоспарлануда.

Айтпақшы, Мемлекет басшысының Жолдауда айтылған тапсырмалары аясында 138 мың гектар суармалы жерді айналымға енгізу мүмкіндіктері қарастырылуда. Өткен жылы 20 мың гектар қалпына келтірілсе, биыл тағы 20 мың гектарды тарту жоспарланып отыр.

Мұның бәрі өндіріс көлемінің ұлғаюына және агроөнеркәсіптік кешеннің экспорттық әлеуетінің артуына ықпал етеді. Қазіргі көрсеткіштер де жаман емес. Есеп беру кезеңінде ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты көлемі 1,3 есеге өсіп, 93 млн долларды құрағаны аталып өтілді. Жыл соңына дейін ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 2,2% өсіммен 900 млрд теңгеден асады, еңбек өнімділігі 2,5 млн теңгеге жетпек.

Аграрлық сектордың дамуы халықтың әл-ауқатымен тығыз байланысты екенін атап өтті, өйткені облыс халқының 80%-і ауылдық жерлерде тұрады. Ауыл шаруашылығы саласындағы негізгі жетістіктер мен жаңалықтар, оның ішінде басым дақылдарды өсіру, ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеуді дамыту, агроөнеркәсіптік кешенге инвестицияларды тарту аймақ үшін де, ел үшін де де үлкен маңызды бағыт болып табылады.

Коронавирустық эпидемияға байланысты биылғы 2020 жыл күрделі болды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың тапсырмасына сәйкес Үкімет дағдарысқа қарсы қолдау шараларын қабылдады. Соның арқасында көктемгі дала жұмыстары уақытылы жүргізілді. Аграрлық несие корпорациясы арқылы көктемгі дала жұмыстарына бөлінген 1,1 миллиард теңге көлеміндегі қолайлы несие аймақ үшін жақсы көмек болды. Егістік көлемі 7 мың гектарға ұлғайып, 968 мың гектарға жетті. Ауа-райының қолайсыздығына қарамастан, облыс еңбеккерлерінің қажырлы еңбегінің арқасында 1 миллион 400 мың тонна астық жиналды. Жүгерінің өнімділігі гектарына 67,2 центнерді құрады, 581 мың тонна жиналды. Қант қызылшасы биыл әр гектардан орта есеппен 380 центнерден өнім алды. Кейбір шаруашылықтарда бұл көрсеткіш 600-800 центнерге жетіп, 550 мың тонна өнім жиналд. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 25 мың тоннаға артық көрсеткіш болып табылады. Биыл 50 мың тонна ақ қант алу жоспарланып отыр. Сонымен бірге, облыстың қызылша өсірушілерін қолдау мақсатында 2021 жылдан бастап субсидия көлемін қайта өңдеуге сатылған өнімнің тоннасына 10-нан 12 мың теңгеге дейін арттыру мүмкіндігі бар.

7 жыл бойы жұмыс істемей тұрған, қуаттылығы 29 мың тонна болатын «Otan Green Food» құс фабрикасы қайта жаңғыртылуда.

Ал биылғы ауыл шаруашылығына салынған инвестиция көлемі 50,9 млрд теңгені құрады. Жыл басынан бері 25 инвестициялық жоба іске қосылды. Жыл соңына дейін жалпы қабылданған шаралардың нәтижесінде ауылшаруашылық өнімдерінің жалпы көлемі 900 млрд теңгені құрайды. Дегенмен аймақ билігі келесі жылы бұл көрсеткішті 1 трлн теңгеге дейін жеткізуді көздеп отыр. Ендігі мақсат – Мемлекет басшысының агроөнеркәсіптік кешендегі еңбек өнімділігін және ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттауды 2,5 есеге арттыру туралы тапсырмасын орындау. Негізінен бұл үшін өңірде барлық жағдайлар бар.

Алмас Қыстаубаев, «Агрофирма Бірлік» ЖШС-нің директоры:

— Ұжымның адал жұмысы мен мемлекеттің тұрақты қолдауының арқасында биыл 4600 тонна күріш және 7200 тонна астық жиналды. Сонымен бірге, 250 адам жұмыс жасайтын серіктестік ірі және ұсақ малдың санын 10 мыңға жеткізді. Енді біртіндеп экспортқа шығуға ниеттіміз, — дейді.

Сонымен қатар, 2020 жылдың 4 желтоқсанында агроөнеркәсіп саласын дамытуға еңбек етіп жүрген  мамандарды марапаттау рәсімі өтті. Ауыл шаруашылығы министрлігінің «Еңбек ардагері» медалімен Ақсу ауданының «Марлен-а» ЖШС-нің басшысы Мүсеке Әміров, Ескелді ауданының «Романенко В.В» шаруа қожалығының басшысы Виктор Романенко, Сарқан ауданының «Самал» шаруа қожалығының басшысы Ермек Қалиев марапатталды. Жылдық қорытындыға сәйкес, ауылшаруашылығы саласы бойынша Балқаш облысының «Агрофирма Бірлік» ЖШС үздік деп танылды, оның директоры Алмас Қыстаубаев 1 дәрежелі дипломмен және «МТЗ-82.1» тракторының кілтімен марапатталды. Дәл осындай марапат шаруа қожалықтары арасында үздік атанған Жамбыл облысының «Шалтабаева Ж.Е» шаруа қожалығына берілді.

Тегтер: экономика болжам пайым нарық халық ұлттық экономика Ұлттық банк

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Сайт әкімшілігі 22.10.2021, 19:13
Ы.Жақаевтың 130 жылдық мерейтойына орай ауыр атлетикадан жасөспірімдер турнирі өтті
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 22.10.2021, 14:40
Тас жолдарды тоздырған жүк көліктері жүгенсіз кетті
Еркежан АРЫН 22.10.2021, 11:37
Алматыда ұжымдық иммунитет қалыптастыру жұмыстары қарқынды жүріп жатыр
Расул ЖҰМАЛЫ 21.10.2021, 16:47
Азамат!
Сайт әкімшілігі 21.10.2021, 12:01
Арықта ұйықтап қалған бала отбасына оралды
Сайт әкімшілігі 21.10.2021, 11:58
Алты адам қаза тапқан жол апатының себептері анықталып жатыр

Аңдатпа


  • «Ақиқаттың алдаспаны» байқауына қатысыңыз
    19.10.2021, 10:30
  • Гүлшара Әбдіқалықова «Жас Алаштың» тілшісімен кездесті
    05.10.2021, 11:21
  • Ұлт құндылығының ұлағаты
    14.09.2021, 12:30
  • «Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
    03.08.2021, 11:01
  • «Жас Алаш» газетінің мерейтойына орай бильярдтан турнир өтті
    30.07.2021, 12:31