Қазақстанның белгілі сәулетшісі Алмас Ордабаев өмірден өтті
Белгілі қазақстандық сәулетші, дизайнер және сәулет тарихын зерттеуші Алмас Ордабаев 2026 жылғы 13 маусымда 88 жасында дүниеден озды.
Оның қайтыс болғаны туралы жұбайы Ольга Даугалиева хабарлады. Ордабаев Қазақстанның сәулет саласындағы ең беделді тұлғалардың бірі саналды. Ол сәулет өнерін, тарихи ескерткіштерді қорғау ісін және ұзақ жылдар бойғы ұстаздық қызметті қатар алып жүрді.
Алмас Ордабаев 1959 жылы Ленинград инженерлік-құрылыс институтының сәулет факультетін тәмамдады. Кейін 1962 жылы Қазақ политехникалық институтының өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс факультетін бітірді. Еңбек жолының алғашқы кезеңінде белгілі сәулетші Николай Рипинскийдің жетекшілігімен «Қазгорстройпроект» жобалау институтында қызмет атқарды. Бұл кезең оның кәсіби қалыптасуында маңызды орын алды.
1975–1976 жылдары Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің бейнелеу өнері және тарихи ескерткіштерді қорғау бөлімін басқарды. Осы уақытта Алматыдағы Вознесенский кафедралды соборын және Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесін қалпына келтіру жұмыстарына қатысты. Кейін ол бұл нысандардың Қазақстан сәулеті мен мәдениеті тарихындағы маңызы туралы зерттеулер жүргізіп, дәрістер оқыды.
Алматы мен Қазақстан сәулетінде қалған ізі
1980-жылдары Алмас Ордабаев Алматыдағы «Самал» шағынауданын жобалауға атсалысты. Сонымен қатар ол сәулет тарихшысы ретінде кеңінен танылып, қалалық ортаны сақтаудың, модернистік және одан ертеректегі сәулет мұрасын қорғаудың белсенді жақтаушысына айналды.
Өзінің ғылыми еңбектері мен қоғамдық пікірталастарда сөйлеген сөздерінде Ордабаев Алматыға ерекше көзқарас қажет екенін жиі айтатын. Оның пікірінше, таулардың баурайында орналасқан, өзен жүйесі мен сейсмикалық ерекшеліктері бар қаланың дамуы тек коммерциялық мүддеге емес, қауіпсіздікке, тарихи сабақтастыққа және өмір сүру сапасына негізделуі тиіс.
Ол сәулеттік шешімдердің тек пайда табу мен шаршы метр санын көбейтуге бағындырылуын бірнеше рет сынға алды. Сондықтан оның пікірі тек сәулетшілер арасында ғана емес, Алматының тарихы мен болашағына қызығатын тұрғындар үшін де маңызды болды.
Ордабаев модернизм, конструктивизм және кеңестік қала құрылысы мұрасының танымал сарапшыларының бірі еді. Ол тарихи ғимараттар мен қоғамдық кеңістіктердің тағдырына арналған дәрістерге, сұхбаттарға және қоғамдық талқылауларға белсенді қатысты.
Ұстаз, зерттеуші және мәдени мұраның жанашыры
Алмас Ордабаев ұзақ жылдар бойы сәулет пен мәдениеттану саласында дәріс берді. Қазақ политехникалық институтының сәулет кафедрасында қызмет атқарды, философия кафедраларында мәдениеттану пәнінен сабақ оқыды. Сондай-ақ Каспий университетінің сәулет және дизайн кафедрасында профессор болды.
Оның дәрістері мен ғылыми еңбектері бірнеше буын сәулетшіге, зерттеушіге және қала ортасын зерттеуші мамандарға ықпал етті.
Соңғы жылдары оның есімі көшпелі мәдениет пен тарихи жады мәселелеріне арналған зерттеу жобаларымен де байланысты болды. 2026 жылдың көктемінде осындай бастамалардың біріне қызы Жамиля Стехликова да қатысқан. Бұл Алмас Ордабаевтың өмірінің соңына дейін Қазақстанның мәдени мұрасы мен қоғамдық ой-пікіріне белсенді араласқанын көрсетеді.
