Қоғамдағы инклюзия: тең мүмкіндіктерге бастар жол
Қазіргі қоғамның дамуы тек экономикалық көрсеткіштермен ғана емес, оның қаншалықты әділ әрі тең мүмкіндіктерге негізделгенімен де өлшенеді. Осы тұрғыда «инклюзия» ұғымы ерекше маңызға ие. Инклюзия – бұл әрбір адамның, оның әлеуметтік мәртебесіне, денсаулық жағдайына немесе басқа да ерекшеліктеріне қарамастан, қоғам өміріне толыққанды қатысуына мүмкіндік беру деген сөз.
Инклюзивті қоғам құру – өркениетті елдердің басты мақсаттарының бірі. Себебі мұндай қоғамда ешкім шеттетілмейді, әр адам өзін қажет әрі маңызды сезінеді. Әсіресе, мүмкіндігі шектеулі жандар, әлеуметтік осал топтар, ерекше білім беруді қажет ететін балалар үшін инклюзия – өмір сапасын арттыратын негізгі фактор.
Бүгінгі таңда инклюзия тек әлеуметтік қолдау шараларымен шектелмейді. Ол білім беру, денсаулық сақтау, еңбек нарығы, мәдениет және қоғамдық өмірдің барлық салаларын қамтиды. Мысалы, инклюзивті білім беру жүйесі арқылы ерекше қажеттілігі бар балалар қатарластары сияқты білім алып, қоғамға бейімделуге мүмкіндік алады. Бұл олардың болашақта өз орнын табуына жол ашады.
Сонымен қатар, еңбек саласындағы инклюзия да маңызды. Әр адам өз қабілетіне қарай еңбек етіп, қоғамға үлес қосуға құқылы. Сондықтан жұмыс берушілердің инклюзивті саясатты ұстануы, қолайлы еңбек жағдайын жасауы – әлеуметтік әділеттіліктің көрінісі. Бұл тек жеке адам үшін емес, жалпы экономика үшін де тиімді, өйткені әрбір азаматтың әлеуеті іске қосылады.
Инклюзия мәдениеті қоғамдық санада да қалыптасуы тиіс. Қоғам мүшелері бір-біріне түсіністікпен қарап, әртүрлілікті қалыпты құбылыс ретінде қабылдауы қажет. Бұл – толеранттылық пен өзара құрметтің негізі. Егер адамдар бір-бірін қабылдай білсе, қоғамда бөліну емес, бірлік күшейеді.
Қазақстанда да инклюзивті қоғам қалыптастыру бағытында нақты қадамдар жасалып келеді. Заңнамалық деңгейде мүмкіндігі шектеулі азаматтарды қолдау, инфрақұрылымды бейімдеу, білім беру жүйесін жетілдіру жұмыстары жүргізілуде. Дегенмен, бұл бағыттағы жұмыстарды одан әрі дамыту, әсіресе өңірлерде қолжетімділікті арттыру маңызды.
Қорытындылай келе, инклюзия – бұл тек саясат немесе бағдарлама емес, бұл – қоғамның құндылығы. Әр адам өзін қажет сезінетін, тең мүмкіндіктерге ие болатын орта қалыптастыру – баршамыздың ортақ міндетіміз. Себебі шынайы дамыған қоғам – барлық мүшесіне тең мүмкіндік бере алатын қоғам.
