Польшада саяси дағдарыс күшейді: Туск президентті айыптап, Ресейдің араласуы туралы мәлімдеді

 Премьер-министр Дональд Туск президент Кароль Навроцкий мен оппозицияны заң үстемдігіне нұқсан келтірді деп айыптады. Ал оппозиция үкіметтің әрекетін мемлекеттік төңкеріс жасау әрекеті деп бағалап отыр.

31 қазанда Дональд Туск халыққа арнайы бейнеүндеу жолдап, Конституциялық трибунал ғимараты маңында болған қақтығыстарға қатысты пікір білдірді.

"Кеше біз Конституциялық трибунал ғимаратының алдында болған сорақы оқиғалардың куәсі болдық. Польшада мұндай көріністер енді қайталанбаса екен деймін. Алайда тыныштық орнатудың жолы заңсыздық пен зорлық-зомбылыққа жол беру болмауы тиіс", – деді премьер-министр.

Оның айтуынша, демократиялық мемлекет заңды орындатуға және әділдікті қамтамасыз етуге қабілетті болуы керек.

Президент пен үкімет неге келісе алмай отыр?

Саяси дағдарыстың негізгі себебі – Польшаның Конституциялық трибуналына жаңа судьяларды тағайындау мәселесі.

Польша парламентінің төменгі палатасы – Сейм жаңа судьяларды сайлаған. Алайда президент Кароль Навроцкий олардың антын қабылдамаған. Ал Конституциялық трибуналдың төрағасы Богдан Свенчковский жаңадан сайланған судьялардың қызметіне кірісуіне кедергі келтірген.

Тусктың айтуынша, үкімет пен парламенттік көпшілік сот жүйесіндегі дауды заңды жолмен шешуге бірнеше рет әрекет жасаған. Алайда президент пен оппозициялық "Құқық және әділет" партиясы бұл бастамаларға тосқауыл қойған.

30 қазанда Конституциялық трибунал төрағасы Богдан Свенчковский мен оның орынбасарының өкілеттігін уақытша тоқтату туралы шешім жарияланған. Осыдан кейін сот ғимараты маңында саясаткерлер мен белсенділер арасында қақтығыс басталып, полиция жұмылдырылды.

Президент Кароль Навроцкий де оқиға орнына барған. Оның Конституциялық трибунал ғимаратына кіру әрекеті жағдайды одан әрі шиеленістірді.

Оппозиция өкілдері үкіметтің әрекетін сот билігін заңсыз басып алу әрекеті деп бағалады. Ал билік мұны сот жүйесінің тәуелсіздігін қалпына келтіруге бағытталған шара деп түсіндірді.

Туск Ресейді де айыптады

Премьер-министр өз үндеуінде елдегі саяси дағдарысқа Ресеймен байланысты күштердің ықпал етуі мүмкін екенін мәлімдеді.

Оның сөзінше, Польшадағы демократиялық институттарды әлсіретуге мүдделі саяси топтар шетелдегі ресейшіл күштердің қолдауына ие болып отыр.

Туск қазіргі саяси қақтығыс кезінде қарсыластарына интернеттегі ресейлік боттар да қолдау көрсетіп жатқанын айтты.

Алайда премьер-министрдің бұл айыптауларын растайтын тәуелсіз дәлелдер әзірге жарияланған жоқ.

"Президент те судьяларды қорқытуға құқылы емес"

Дональд Туск заң алдында барлық азаматтың тең екенін айтып, президенттің де сот жұмысына араласуға құқығы жоқ екенін мәлімдеді.

"Құқықтық мемлекетте саясаткер соттың немесе трибуналдың аумағына кіріп, судьяларға бұйрық бере алмайды, оларды қорқыта алмайды. Тіпті ол президент болса да", – деді Туск.

Ол Конституциялық трибуналдың тәуелсіз жұмыс істеуіне жағдай жасау үкіметтің міндеті екенін атап өтті.

Премьер-министр заң үстемдігін қалпына келтіру мәселесінде шегінбейтінін жеткізді.

Еуроодақ та араласты

Польшадағы саяси дағдарыс Еуропалық комиссияның да назарын аударды.

Еурокомиссия өкілі Конституциялық трибуналға жаңа судьяларды тағайындау Польша парламентінің конституциялық өкілеттігіне жататынын мәлімдеді. Брюссель Польша билігін сот жүйесінің Конституцияға және Еуропалық Одақтың құқықтық талаптарына сәйкес жұмыс істеуін қамтамасыз етуге шақырды.

Ал президент Навроцкий елдің ішкі қауіпсіздігіне қатер төнгенін айтып, саяси күштермен шұғыл консультациялар өткізді. Алайда келіссөздерден кейін тараптардың ортақ шешімге келгені туралы ақпарат жарияланған жоқ.

Польшадағы сот жүйесіне қатысты дау бірнеше жылдан бері жалғасып келеді. Оның бастауында 2015 жылдан бері Конституциялық трибунал судьяларын тағайындау тәртібі мен сот билігінің тәуелсіздігіне қатысты қайшылықтар жатыр.

Қазіргі дағдарыс Польша президенті мен үкіметі арасындағы саяси текетіресті күшейтіп, елдегі конституциялық институттардың өкілеттігіне қатысты дауды қайта ушықтырды.