Семей полигоны жабылуының 30 жылдығы атап өтілді

Еркежан АРЫН

07.09.2021, 08:53

381

      Женевада Қазақстан Тәуелсіздігінің 30 жылдығына арналған іс-шаралар аясында Семей полигоны жабылуының 30 жылдығына орайластырылған «Қазақстан – БҰҰ: бейбітшілік үшін серіктестік» атты халықаралық конференция өтті. 29 тамыз – Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық күн.

Конференцияға қазақстандық және шетелдік саяси қайраткерлер, ядролық қарусыздану саласындағы сарапшылар қауымдастығының, дипломатиялық өкілдіктер мен миссиялардың өкілдері қатысты.

         1991 жылы Семей полигонының жабылуымен ядролық қаруды таратпау мен қарусызданудың жаһандық процесінің жаңа кезеңі басталды. «Қазақстан өзінің тәжірибесі арқылы ядролық қаруды таратпау және қарусыздану мәселелерінде ашықтықтың күшін бүкіл әлемге көрсетті, бұл оны өзінің сыртқы саясатының іргетастарының біріне айналдырды. Қазақстан Президенті Қ.Тоқаев Н.Назарбаевтың ядролық қаруға қарсы бастамаларды ілгерілету және халықаралық қауіпсіздікті нығайту жөніндегі саясатын жалғастыруда. Мемлекет басшысы 2019 жылдың қыркүйегінде БҰҰ Бас ассамблеясының 74-сессиясында ядролық қарудан азат әлемге қол жеткізу Қазақстан үшін бірінші кезектегі мәселе болып қала беретінін атап өтті», – деді Елбасы кітапханасының директоры Бақытжан Темірболат.

       1949 жылдан 1989 жылға дейін Семей полигонында 456 жарылыс жасалды, бұл ядролық қарудың бар болу кезеңінде жүргізілген барлық әлемдік сынақтардың 25 пайызын құрайды. Радиацияның зиянды әсерінен 1,5 миллионнан астам адам зардап шекті. Экономикалық айналымнан 300 мың шаршы шақырымнан астам жер алынып тасталды, бұл ауданы бойынша шамамен жеті Швейцарияға тең.

        БҰҰ-ның Женевадағы кеңсесінің бас директоры Татьяна Валовая Қазақстанның жаһандық қауіпсіздікті нығайтуға қосқан үлесін ерекше атап өтті: «Қырық жыл бойы Семей ядролық полигонында ядролық сынақтар жүргізілді. 1991 жылы Қазақстанның тұңғыш президенті Н.Назарбаевтың полигонды жабу туралы шешімі саяси батылдық пен саяси көзқарастың актісі болды. Қазақстан – ядролық қарусыздануға бағытталған көптеген дәйекті бастамалардың авторы. Біз үшін планетамызды ядролық қарудан және сынақтардан азат аумаққа айналдыру үшін белсенді түрде күресті жалғастыру өте маңызды».

        Конференцияда Ұлттық ядролық орталықтың бас директоры Ерлан Батырбеков, ядролық қаруға тыйым салу жөніндегі халықаралық кампанияның директоры Беатрис Фин, БҰҰ қарусыздануды зерттеу институтының директоры Робин Гейсс және басқа да сарапшылар баяндама жасады.

       Конференция барысында ағылшын тіліндегі «Ядросыз әлемге қарай: Н.Назарбаевтың бастамалары» атты ғылыми жинақтың тұсаукесері өтті.

«Н.Назарбаевтың жеке мұрағатынан жазылған жазбалары бар құжаттардың зерттеушілер үшін маңызы зор. Құжаттардың арасында Қазақстанның тұңғыш президенті кітапханасы қызметкерлерінің Семей қаласына ғылыми іздеу экспедициясы нәтижесінде жиналған бірегей материалдар бар, оның жанында ядролық полигон болды. Бұл құжаттар ХХ ғасырда КСРО-да полигонның ашылуы мен жабылуының тарихының қалай жасалғанын жақсы көрсетеді; көптеген құжаттар бұрын «құпия» ретінде жіктеліп, кейіннен олардың құпиялары ашылды. Біз бұл материалдарды ағылшын тіліне арнайы аудардық, осылайша планетада көп адамдар ядролық тарихпен және оның Қазақстанға қалай әсер еткенімен таныса алады», – деді басылым туралы Елбасы кітапханасы директорының орынбасары Тимур Шаймергенов.

       Естеріңізге сала кетейік, ағымдағы жылдың 30 тамызы мен 1 қыркүйегі аралығында ҚР тұңғыш президенті – Елбасы кітапханасы Женевада (Швейцария) халықаралық ұйымдардың өкілдерімен бірқатар іс-шаралар мен кездесулер өткізді, оның аясында аймақтық қауіпсіздік, мұрағаттық және тарихи зерттеулер, сонымен қатар дипломатия мен халықаралық қатынастар, жаһандық және басқа салалардағы ынтымақтастықты дамытуға бағытталған құжаттарға қол қойылды. 30 тамызда Елбасы кітапханасы Женева саясат және қауіпсіздік орталығымен ынтымақтастық туралы меморандумға, сондай-ақ БҰҰ кітапханасы мен мұрағаттарымен ниет хатына қол қойды.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тоқтар ҒАБДРЕШҰЛЫ 15:00
Оралда көкөніс өсіру тиімді бизнес
Миуа БАЙНАЗАРОВА 08:40
Әділхан ЖӨЛЕКЕШОВ: Оқушыларымыз карантиндік талапқа сай білім алуда
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 20.09.2021, 18:23
Қарағандыда құрылыс басында қазалы жағдай орын алды
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 20.09.2021, 16:55
Нұралықтар-қауырт қимыл үстінде
Таңшолпан ҒАЗИЗҚЫЗЫ 17.09.2021, 11:38
Қоқыс та қордалы мәселе
Мариям МАҚСАТ 17.09.2021, 09:13
«Басшымыз күн көрсетпейді»

Аңдатпа


  • Ұлт құндылығының ұлағаты
    14.09.2021, 12:30
  • «Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
    03.08.2021, 11:01
  • «Жас Алаш» газетінің мерейтойына орай бильярдтан турнир өтті
    30.07.2021, 12:31
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай Таразда бильярдтан турнир өтуде
    29.07.2021, 12:29
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай ұйымдастырылған бильярд турнирі тартысты өтті
    14.03.2021, 11:39