Елімізде ауыз сумен қамтамасыз ету қарқынды жүргізілуде: жаңа жобалар, цифрландыру және үнемділік

Бұл елді мекендерде 500 мыңға жуық халық тұрады. Аталған жұмыстар су ресурстары мен инфрақұрылымға жауапты мемлекеттік құрылымдардың жүйелі іс-қимылы нәтижесінде жүзеге асырылуда. Бұл туралы Үкімет отырысында Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов мәлімдеді.

Елді мекендерді сумен қамту көрсеткіші артып келеді. Министрдің айтуынша, қазіргі уақытта орталықтандырылған су жүйесіне қосылмаған елді мекендердің тізімі жасалып, нақты жоспарлар бекітілген. Атап айтқанда, бұрын орталық су жүйесіне қосылмаған, халқы 1500-ден асатын 4 ауыл да осы тізімге еніп отыр.

Биылғы жылдың алғашқы бес айының қорытындысы бойынша елде 250 шақырым су құбыры тартылған. Бұл жұмыстар Ақмола, Қызылорда, Солтүстік Қазақстан, Маңғыстау, Батыс Қазақстан және Ұлытау облыстарында жүзеге асырылып жатқан 10 жоба аясында жүргізілуде. Бұдан бөлек, Ақмола, Түркістан және Солтүстік Қазақстан облыстарында 102 шақырым су желісін жаңғыртуды көздейтін 6 жоба бойынша жобалау-сметалық құжаттар әзірленіп жатыр. Бұл жобалар іске қосылған жағдайда, 202 елді мекендегі 335 мың тұрғынның ауыз суға қолжетімділігі жақсарады.

2025 жылға дейінгі ауқымды жоспарлар. Нұржігітовтың мәліметінше, 2025 жылға дейін жалпы саны 31 ірі жоба жүзеге асырылмақ. Бұл жобалар еліміздің 10 өңірінде – Ақмола, Атырау, Алматы, Қарағанды, Қызылорда, Маңғыстау, Түркістан, Батыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан және Ұлытау облыстарында жүргізіледі. Жобалар аясында 2,6 мың шақырымнан астам су құбыры салынып, шамамен 1,3 миллион халқы бар 468 елді мекен сапалы ауыз суға қол жеткізетін болады. Оның ішінде 53 елді мекенге (38 мың тұрғын) ауыз су алғаш рет жеткізілмек. Бұл ауылдар бұған дейін ешқандай орталықтандырылған су жүйесіне қосылмаған.

Су ресурстарын үнемдеу мен жаңа Кодекс. Су ресурстарын ұтымды пайдалану – министрліктің негізгі басым бағыттарының бірі. Осы мақсатта жаңа Су кодексі қабылданып, айналмалы және қайталама сумен жабдықтау жүйелеріне кезең-кезеңмен көшу тәртібі бекітіледі. Бұл үдеріс 7 жыл ішінде жүзеге аспақ: алғашқы екі жыл дайындық кезеңі болса, кейінгі бес жыл – нақты іске асыру кезеңі болады.

Су үнемдеу мәдениетін қалыптастыру үшін ақпараттық-түсіндіру шаралары да белсенді жүргізілуде. Мәселен, «Таза Қазақстан» акциясы аясында еліміздің барлық мектептерінде «Суды үнемде – болашақты сақта» атты ашық сабақтар өткізілді. Бұл бастама келесі оқу жылында колледждер мен жоғары оқу орындары арасында да жалғасатын болады.

Су саласын цифрландыру және автоматтандыру. Қазіргі таңда Қазақстанда су саласын цифрландыру бағытында бірқатар ірі бастамалар қолға алынған. Атап айтқанда, Еуразиялық даму банкінің Цифрлық бастамалар қорынан бөлінген грант есебінен Ұлттық су ресурстары ақпараттық жүйесі әзірленіп жатыр. Бұл жүйе су нысандары туралы ақпаратты әртүрлі дереккөздерден – спутниктік бақылау, автоматтандырылған датчиктер, гидробекеттер, ведомстволық есептілік пен статистикалық мәліметтер арқылы жинақтап, бірыңғай платформада көрсететін болады. Мұндай жүйе болашақта су тұтынуды бақылап, артық шығынның алдын алуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар министрлік каналдарды автоматтандыру ісін де бастады. Қызылорда облысында 58 гидробекетке автоматты су есептеу құрылғылары орнатылуда. Бұл бастама басқа өңірлерге де кеңінен енгізілмек. Түркістан, Жамбыл, Қызылорда, Алматы және Жетісу облыстарында ұзындығы 5 мың шақырымнан асатын суару жүйелерін толық цифрландыруға арналған жобалық құжаттар әзірленіп жатыр. 2027 жылға дейін бұл жүйелерге тек су есептегіштер емес, сонымен қатар автоматтандырылған гидрожапқыштар орнатылады. Бұл шешім су ресурстарын тиімді бөлуге мүмкіндік бермек. Жобаларда отандық өндірушілердің жабдықтарына басымдық беріліп отыр.

Қазақстанда ауыз су тапшылығы мәселесін түбегейлі шешу – мемлекеттік саясаттың басты бағыттарының бірі. 2025 жылға дейін жүздеген ауыл ауыз сумен қамтамасыз етіліп, миллиондаған азаматтың өмір сапасы жақсарады. Сонымен қатар суды үнемдеу мен цифрландыру бағытындағы бастамалар болашақтағы экологиялық және әлеуметтік тұрақтылықтың кепілі болмақ.

“Су – тіршілік көзі. Ал оны тиімді пайдалану – әрбір азаматтың міндеті”, – дейді министр Нұржан Нұржігітов.